Vì sao thu nhập bình quân Malaysia trên 10.000 USD, chuyên gia vẫn cho rằng quốc gia này đang tụt sau Việt Nam và Indonesia, bỏ lỡ vị thế Hổ châu Á?

Tiến sĩ Sivapalan Vivekarajah nhận định: Với việc bổ nhiệm ngài Datuk Seri Anwar Ibrahim làm thủ tướng, người dân Malaysia cuối cùng đã có thể hy vọng rằng, quốc gia này sẽ có cơ hội tỏa sáng trở lại sau nhiều biến động chính trị và đại dịch kết thúc. Ông Anwar sẽ phải đối mặt với thách thức lớn, vì Malaysia không chỉ mất vị thế Con hổ châu Á, mà còn tụt lại xa so với các nước láng giềng như Indonesia và Việt Nam.

Chuyên gia này viết: "Chúng ta đã là một quốc gia tụt hậu so với các nước láng giềng và mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình hàng thập kỷ. Tuy nhiên, tất cả sẽ không mất đi, vì các kế hoạch, chính sách và việc thực thi tốt có thể mang lại thời kỳ tươi đẹp trở lại, miễn là chúng ta tạo ra các bước ngoặt lớn, tạo ra một cú đột phá, với nền kinh tế và tư duy của chúng ta''.

Vì sao Malaysia chệch hướng?

Mặc dù chuyển từ nền kinh tế nông nghiệp vào những năm 1970 sang nền kinh tế sản xuất ngày nay, TS. Sivapalan phân tích, Malaysia vẫn chủ yếu là nền kinh tế sản xuất công nghệ thấp và cũng là nền kinh tế phụ thuộc vào tài nguyên — chủ yếu là dầu mỏ, khí đốt và dầu cọ . Điểm sáng duy nhất là lĩnh vực bán dẫn, hầu hết có trụ sở tại Penang và Kedah, nơi các công ty đa quốc gia (MNC) thống trị, trong khi một số công ty Malaysia thì phục vụ các công ty đa quốc gia này.

Theo Cục Thống kê Malaysia, MSMEs (doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa) chiếm tới 97,4% tổng số cơ sở kinh doanh trong nước. Trong số này, 78,6% là doanh nghiệp siêu nhỏ, 19,8% là doanh nghiệp nhỏ và 1,6% là doanh nghiệp vừa. Chỉ có 2,6% cơ sở kinh doanh ở Malaysia là doanh nghiệp lớn, bao gồm cả MNCs.

Phần lớn các doanh nghiệp siêu nhỏ hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ, chỉ có 5,8% hoạt động trong lĩnh vực sản xuất.

Đây là một chỉ số rõ ràng rằng nền kinh tế của Malaysia không phải là nền kinh tế công nghệ cao mà tương tự như nền kinh tế của một quốc gia kém phát triển, nơi hầu hết mọi người làm việc trong các doanh nghiệp quy mô nhỏ và siêu nhỏ có giá trị thấp, theo ông Sivapalan.

"Vì vậy, mặc dù có thu nhập bình quân đầu người tương đương với thu nhập của một quốc gia có thu nhập trung bình (*10.930 USD vào năm 2021), nhưng chúng ta không thể thoát khỏi ràng buộc này vì đại đa số các doanh nghiệp là nhỏ và công nghệ thấp. Do đó, chúng ta đang mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình" - tiến sĩ này viết trên The Edge.

Là người lạc quan, ông Sivapalan vẫn nghĩ rằng, Malaysia có thể khắc phục vấn đề nói trên, nhưng sẽ cần nỗ lực lớn từ phía chính phủ và doanh nghiệp cũng như đòi hỏi phải áp dụng công nghệ trên quy mô lớn.

"Malaysia có rất nhiều lộ trình, kế hoạch chi tiết, khuôn khổ và tài liệu chính sách nhưng hầu hết tất cả những thứ này đều không thực sự tạo ra được thay đổi. Nền kinh tế của Malaysia vẫn phụ thuộc vào sản xuất cấp thấp, dầu cọ, dầu và khí đốt, giống như cách đây 30 năm" - chuyên gia này nhận định.

Chính sách chuyển đổi thực sự duy nhất là sáng kiến ​​Siêu Hành lang Đa phương tiện (MSC) vào năm 1996, và mặc dù Malaysia đã đạt được một số thành công với việc áp dụng công nghệ của chính phủ, nhưng đã phần nào bị đình trệ trong hai thập kỷ qua.

Đã đến lúc sử dụng công nghệ để phá vỡ toàn bộ nền kinh tế, ông Sivapalan nhấn mạnh.

Malaysia cần xem xét mọi lĩnh vực của nền kinh tế và xác định xem công nghệ có thể trở thành lực lượng đột phá như thế nào. Công nghệ vượt qua tất cả các khía cạnh của kinh doanh và cuộc sống. Tuy nhiên, Malaysia có ngành sản xuất công nghệ thấp, chủ yếu bán dầu cọ thô mà hầu như không nói đến ngành công nghiệp hạ nguồn và không có ngành hóa chất lớn mặc dù thực tế là Malaysia sản xuất nhiều dầu và khí đốt.

Lĩnh vực tài chính của Malaysia chỉ mới được chuyển đổi, mặc dù hầu hết các ngân hàng vẫn chưa hoàn toàn ứng dụng kỹ thuật số; nông nghiệp vẫn ở mức năng suất thấp, ít ứng dụng công nghệ; giao thông vận tải và hậu cần về cơ bản vẫn giống như cách đây nhiều thập kỷ với các xe tải chạy bằng động cơ diesel cũ, và các nhà kho không được tự động hóa mà không sử dụng robot. 

"Không phải vì thiếu các công ty khởi nghiệp, vấn đề nằm ở chỗ: các doanh nghiệp miễn cưỡng áp dụng công nghệ, vì họ sợ nó và vì hoạt động kinh doanh như thường lệ vẫn có lãi nên họ không muốn bận tâm đến công nghệ. Nhiều chủ doanh nghiệp cũng phụ thuộc rất nhiều vào lao động nước ngoài giá rẻ để duy trì hoạt động kinh doanh, trong khi chính phủ liên tục nhân nhượng trước yêu cầu của họ để tiếp tục thuê lao động giá rẻ. Chừng nào điều này còn tiếp diễn, các doanh nghiệp sẽ có lý do để không áp dụng công nghệ và chúng ta sẽ mãi là một quốc gia có năng suất thấp, lao động giá rẻ trong bẫy thu nhập trung bình'' - ông Sivapalan nói.

Có lẽ đã đến lúc chính phủ nên sử dụng phương pháp cây gậy và củ cà rốt để dỗ dành, thuyết phục hoặc buộc các doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào lao động nước ngoài và áp dụng nhiều công nghệ hơn bởi vì về lâu dài, áp dụng công nghệ sẽ cải thiện năng suất và giúp các công ty có lợi hơn .

Phương pháp ''cây gậy và củ cà rốt''

Theo ông Sivapalan, Malaysia cần hỗ trợ cho những doanh nghiệp áp dụng công nghệ và có biện pháp trừng phạt những doanh nghiệp không áp dụng. Ví dụ, chính phủ có thể cung cấp các khoản tài trợ phù hợp hoặc các khoản vay không lãi suất cho các doanh nghiệp áp dụng công nghệ tại địa phương trong tất cả các lĩnh vực. Cho dù đó là trong lĩnh vực dịch vụ, sản xuất hay bán lẻ, các doanh nghiệp sẽ áp dụng nhiều công nghệ hơn nếu có sẵn một số hình thức tài trợ để khuyến khích họ làm như vậy.

Chính phủ Malaysia cũng cần dần dần loại bỏ việc sử dụng lao động nước ngoài trong hầu hết các lĩnh vực này, chẳng hạn như trong vòng 5 năm, và kiên định để các lĩnh vực này buộc phải áp dụng công nghệ mới.

''Tôi nhớ cách đây vài năm, từ cửa sổ khách sạn của tôi ở Perth, Australia, tôi đã quan sát thấy một khu chung cư đang được xây dựng. Trong vòng sáu giờ một ngày, họ đã dựng được bốn tầng của căn hộ và chỉ có khoảng 6 công nhân lắp đặt các bức tường và sàn đúc sẵn. Nó thực sự tuyệt vời. Tòa nhà tương tự ở Malaysia sẽ cần 20 công nhân và họ sẽ chỉ hoàn thành một tầng mỗi ngày. Tất cả về công nghệ'', ông Sivapalan kể lại.

Cho dù đó là lĩnh vực sản xuất, nông nghiệp, xây dựng hay dịch vụ, công nghệ đều có thể phá vỡ cách thức kinh doanh hiện tại và đưa những lĩnh vực này lên một tầm cao mới. Tuy nhiên, việc chuyển đổi công nghệ không xảy ra, vì những người kinh doanh quá bảo thủ theo cách của họ và chừng nào không có nhu cầu, họ sẽ không áp dụng công nghệ mới. Họ quá thoải mái và chính phủ vẫn còn nhân nhượng với lao động giá rẻ nên họ không thèm cải thiện.

''Tuy nhiên, chính thái độ này đang khiến chúng ta tụt hậu so với các nước láng giềng và điều này khiến chúng ta khó thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình'' - tiến sĩ nói.

Với một chính phủ mới được thành lập và một bộ trưởng sáng suốt là ông Rafizi Ramli, Malaysia cần phải hành động thực sự để thực sự chuyển đổi nền kinh tế. Malaysia cần nghiên cứu từng lĩnh vực, hiểu các công nghệ hiện có và phát triển các chính sách khuyến khích áp dụng (củ cà rốt) và các chính sách đưa doanh nghiệp ra khỏi vùng an toàn của họ (cây gậy) để quốc gia có thể thoát khỏi trạng thái dậm chân tại chỗ, và bước vào thế kỷ 21 thế kỷ để có một nền kinh tế năng suất cao, dựa trên công nghệ cao.

''Nếu chúng ta không làm điều này ngay bây giờ, chúng ta sẽ tiếp tục tụt lại phía sau - không chỉ trước Indonesia và Việt Nam mà chẳng bao lâu nữa Thái Lan và Philippines cũng sẽ vượt qua chúng ta, và đó sẽ là một cơ hội bị đánh mất. Chúng ta sẽ không lấy lại danh hiệu Hổ châu Á mà thay vào đó sẽ chỉ là một chú mèo châu Á. Đó thực sự sẽ là một điều rất đáng buồn" - tiến sĩ này kết luận.

Theo bài viết trên Digital Edge, The Edge Malaysia Weekly