Kỳ vọng đầu tư công dẫn dắt tăng trưởng

Theo Bộ Tài chính, đến ngày 14.5.2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt 166.018 tỉ đồng, tương ứng 16,4% kế hoạch Thủ tướng giao. So với giữa tháng 4, số vốn giải ngân đã tăng hơn 42.000 tỉ đồng. Riêng tuần 8 - 14.5, giải ngân phát sinh hơn 12.105 tỉ đồng, cao gấp 1,3 lần tuần trước. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy bắt đầu tạo ra chuyển động thực tế tại các công trường, dự án và địa phương.

Theo Bộ Tài chính, mặc dù tiến độ giải ngân vốn đầu tư công đang có dấu hiệu cải thiện rõ hơn sau các đợt chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, song mặt bằng chung vẫn chưa đạt kỳ vọng.

Điểm nghẽn chủ yếu ở khâu tổ chức thực hiện

Lý giải nguyên nhân tiến độ giải ngân còn chậm, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, một số đơn vị được giao kế hoạch vốn lớn nhưng khả năng triển khai thấp đã ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả chung.

Bên cạnh các yếu tố khách quan như biến động giá vật liệu xây dựng, thay đổi chính sách, khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng hay điều kiện thời tiết không thuận lợi, thì nguyên nhân chủ quan vẫn là yếu tố chi phối.

Chất lượng lập kế hoạch ở nhiều nơi chưa cao, việc phân bổ vốn còn dàn trải; một số dự án chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục đầu tư nhưng vẫn được bố trí vốn nên không thể giải ngân ngay. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng giữa các địa phương cũng chưa đồng đều, trong khi sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan còn thiếu chặt chẽ.

Bên cạnh đó, năng lực tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án còn hạn chế. Tình trạng thiếu hụt nguồn cung vật liệu xây dựng diễn ra trong bối cảnh hàng loạt dự án lớn triển khai đồng loạt cũng đang tạo áp lực lên tiến độ thi công.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh, chưa bao giờ hệ thống cơ chế, chính sách và pháp luật liên quan đến đầu tư công được hoàn thiện theo hướng thuận lợi như hiện nay. Dù chưa thể coi là tối ưu tuyệt đối, nhưng khung pháp lý hiện hành đã tạo điều kiện khá thông thoáng cho việc triển khai dự án.

Điều đó cũng đồng nghĩa, nếu tiến độ giải ngân vẫn chậm thì điểm nghẽn chủ yếu không còn nằm ở cơ chế mà nằm ở khâu tổ chức thực hiện, ở tinh thần trách nhiệm và khả năng phối hợp của từng cấp, từng ngành. Đây là vấn đề buộc các đơn vị phải nhìn thẳng để có biện pháp khắc phục nếu muốn hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn trong năm nay.

Vì vậy, Bộ Tài chính đã kiến nghị các bộ, ngành, địa phương khẩn trương đẩy nhanh phân bổ chi tiết kế hoạch vốn.

Kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa cho doanh nghiệp và tăng trưởng

Theo đánh giá của PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, trọng tâm dòng vốn đầu tư công năm nay đang được định hướng mạnh vào các dự án hạ tầng quy mô lớn. Đây không chỉ là giải pháp thúc đẩy tổng cầu trước mắt mà còn mở ra không gian phát triển mới cho khu vực doanh nghiệp trong nước.

Ông Thiên cho rằng, việc tập trung nguồn lực cho các công trình trọng điểm sẽ tạo điều kiện để các tập đoàn, doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xây dựng, vật liệu, logistics, tài chính và dịch vụ hỗ trợ. Khi doanh nghiệp nội có cơ hội tích lũy năng lực thông qua các dự án lớn, nền kinh tế sẽ hình thành hiệu ứng lan tỏa tích cực cả với thị trường vốn lẫn sức cạnh tranh dài hạn.

Quan trọng hơn, đầu tư công trong bối cảnh hiện nay không chỉ mang ý nghĩa giải ngân cho hết kế hoạch, mà còn là công cụ điều tiết then chốt nhằm giữ cho dòng tiền lớn “ở lại” trong khu vực doanh nghiệp Việt Nam, thay vì để nguồn lực bị hút vào các kênh đầu tư mang tính phòng thủ như vàng hay ngoại tệ.

Tuy nhiên, chuyên gia này cũng lưu ý, đầu tư công chỉ có thể phát huy đầy đủ vai trò dẫn dắt nếu đi cùng với chính sách tiền tệ ổn định, mặt bằng lãi suất hợp lý và khả năng dự báo tốt. Khi chi phí vốn ở mức chấp nhận được, doanh nghiệp tư nhân mới sẵn sàng mở rộng đầu tư, tham gia vào các chuỗi cung ứng và các dự án vệ tinh được kích hoạt từ đầu tư công.