Phát triển kinh tế ĐBSCL bền vững, cần xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp

Hệ sinh thái doanh nghiệp gắn với chuỗi giá trị

Báo cáo kinh tế thường niên ĐBSCL 2025 (được công bố vào chiều 28.5) cho thấy, đây là một vùng kinh tế đặc biệt quan trọng, đóng góp trên 90% lượng gạo xuất khẩu và khoảng 58% thặng dư ngoại tệ của cả nước.

Tuy nhiên, nếu năm 2000, vùng từng chiếm khoảng 22% tổng số doanh nghiệp cả nước thì đến nay chỉ còn khoảng 7%. Đáng chú ý, doanh nghiệp siêu nhỏ ở vùng chiếm tới hơn 40%, cao nhất cả nước, trong khi tầng doanh nghiệp vừa và doanh nghiệp đầu chuỗi còn rất mỏng.

ĐBSCL cần xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp thay vì các doanh nghiệp tự phát triển đơn lẻ. Ảnh: Phong Linh.

Trên cơ sở đó, VCCI xác định trong bối cảnh hiện nay, phát triển doanh nghiệp là động lực then chốt cho tăng trưởng kinh tế tại ĐBSCL.

PGS.TS Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) xác định, tầm nhìn đến năm 2030 là chuyển ĐBSCL từ vùng nguyên liệu sang hệ sinh thái doanh nghiệp đổi mới, từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp.

Tầm nhìn này chỉ bền vững nếu phát triển logistics, chế biến, năng lượng và cụm ngành mới được đặt trong giới hạn sinh thái của đồng bằng, theo nguyên tắc thuận thiên, tiết kiệm tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tại lễ công bố, ông Lê Tấn Cận, Thứ trưởng Bộ Tài chính - nêu quan điểm, cần thúc đẩy mạnh hơn hệ sinh thái doanh nghiệp tư nhân trong các lĩnh vực chế biến, logistics, công nghệ nông nghiệp, dữ liệu và thương mại số, tạo động lực để doanh nghiệp không chỉ tham gia sản xuất mà còn dẫn dắt chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu và nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

"Với đặc thù của vùng, các chính sách cần được nghiên cứu để gắn doanh nghiệp với chuỗi giá trị nông nghiệp, thủy sản và logistics, thay vì hỗ trợ dàn trải" - ông Cận cho hay.

Củng cố vai trò của Cần Thơ

Theo số liệu của Bộ Tài chính, tính đến đầu tháng 5.2026 toàn vùng mới có gần 70.000 doanh nghiệp đang hoạt động và đây vẫn là vùng có mật độ doanh nghiệp thấp nhất cả nước.

Được biết, VCCI đã xác định khung hành động chính sách cho các địa phương tại ĐBSCL. Trong đó, Cần Thơ cần được củng cố như trung tâm dịch vụ, đào tạo, logistics, tài chính và đổi mới; các địa phương còn lại cần được định vị theo chuỗi nguyên liệu, chế biến, thủy sản, trái cây, năng lượng, môi trường, du lịch và dịch vụ hỗ trợ.

"Mục tiêu không phải là mỗi địa phương có đủ mọi ngành, mà là toàn vùng có một hệ sinh thái tương đối hoàn chỉnh cho các ngành chủ lực" - báo cáo nêu rõ.

Chế biến thủy sản tại một doanh nghiệp trên địa bàn TP Cần Thơ. Ảnh: Phong Linh.

Về vấn đề này, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên - cam kết, với vai trò trung tâm ĐBSCL, Cần Thơ quan tâm và đã xác định hoàn thiện ngay hệ thống hạ tầng phối hợp nhằm chuyển hóa lợi thế kết nối giao thông thành giá trị kinh tế thực tế cho doanh nghiệp.

Đồng thời, cải cách thể chế và cải thiện môi trường kinh doanh thông qua PCI sẽ tập trung cắt giảm chi phí thời gian và chi phí phi chính thức, nâng cao tính minh bạch trong tiếp cận đất đai và quy hoạch để hỗ trợ vững chắc cho năng lực tích lũy của khối tư nhân.

"Bộ Tài chính cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng với vùng ĐBSCL, lắng nghe và tiếp thu các phản hồi từ VCCI cũng như từ cộng đồng doanh nghiệp, qua đó không ngừng hoàn thiện thể chế tài chính, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp vùng ĐBSCL phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, góp phần đưa ĐBSCL phát triển thịnh vượng và bền vững" - Thứ trưởng Bộ Tài chính cho hay.