53% doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành công nghiệp sử dụng công nghệ trên 6 năm

Trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy tăng trưởng xanh, bền vững, việc sử dụng năng lượng ngành công nghiệp còn nhiều hạn chế, nhất là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ khi công nghệ của họ còn lạc hậu, tiêu tốn nhiều năng lượng.

Ông Trịnh Đức Chiều - Phó trưởng ban Cải cách và Phát triển doanh nghiệp, thuộc Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho biết các doanh nghiệp vừa và nhỏ sử dụng công nghệ lạc hậu vì vậy tốn nhiều năng lượng hơn. Năm 2015, chỉ có 14% doanh nghiệp trong ngành chế biến, chế tạo được điều tra có công nghệ dưới 3 năm, trong khi 53% có công nghệ từ 6 năm trở lên do nguồn vốn và nguồn lực hạn hẹp. Phần lớn không được kiểm toán, báo cáo sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, trừ một số doanh nghiệp quy mô lớn.

Việc sử dụng năng lượng hiệu quả ở Việt Nam còn nhiều bất cập, đặc biệt là ngành công nghiệp tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh trong ngành công nghiệp - ngành tiêu thụ nhiều năng lượng nhất tới 43% - chiếm từ 16,5% đến 17%.

Tỷ lệ doanh nghiệp vừa và nhỏ nhận thức đẩy đủ về tầm quan trọng của sử dụng năng lượng hiệu quả còn thấp. 75% doanh nghiệp chế biến, chế tạo Hà Nội được điều tra cho rằng mức tiêu thụ năng lượng của doanh nghiệp lớn hơn mức trung bình thế giới. Cơ cấu sản phẩm chậm thay đổi, đặc biệt là theo hướng giảm mức năng lượng trên sản phẩm. Việc phát triển nguồn năng lượng, điển hình là các nguồn năng lượng tái tạo tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa còn tự phát và rất hạn chế.

Theo ông Chiều, nguyên nhân là quy định, chính sách thiếu và chưa đồng bộ, nhiều chính sách còn lạc hậu. Chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển năng lượng tái tạo còn bất cập, chưa theo kịp thực tiễn, hỗ trợ từ phía Nhà nước còn hạn chế, thiếu hiệu quả. Thị trường năng lượng bán điện canh tranh chưa hình thành, vẫn còn yếu tố độc quyền. Giá điện của Việt Nam được thế giới đánh giá là khá thấp so với nhiều nước, tương đương với Trung Quốc và Ấn Độ. Tuy nhiên, do Việt Nam chưa phân tách các phân khúc về sản xuất, truyền tải và phân phối mà đa phần EVN nắm quyết định về 3 mảng này nên khi tăng giá điện rất nhiều ý kiến phản đối. Ngoài ra, nguồn lực về tài chính, khoa học công nghệ, nhận lực còn hạn chế.

Vị đại diện Ban Cải cách và Phát triển doanh nghiệp đề xuất cần hoàn thiện khung pháp luật về năng lượng, đặc biệt là khuyến khích sử dụng năng lượng hiệu quả. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể tận dụng các nguồn năng lượng tái tạo, phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Chẳng hạn, một số doanh chế biến có thể sử dụng năng lượng mặt trời cho việc sấy khô. Bên cạnh đó, các bên liên quan cần xây dựng các chương trình, kế hoạch cụ thể thực hiện các mục tiêu của phát triển bền vững. Ngoài ra, việc thành lập và vận hành hệ thống thông tin về năng lượng cả phía cung và cầu, tạo nên một cơ sở dữ liệu thống kê hoàn chỉnh làm cơ sở cho việc phân tích cũng cần được chú ý hơn.

Theo Đức Quỳnh - NDH