Độc quyền… kiểm định hàng hóa

Từ Bắc vào Nam chỉ để kiểm tra, giám định

Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Mai Tiến Dũng - Tổ trưởng tổ công tác cho biết, hiện tỉ lệ các lô hàng xuất nhập khẩu phải kiểm tra chuyên ngành tại giai đoạn thông quan lên tới 30-35% và Nghị quyết 19 của Chính phủ đã yêu cầu phải kéo giảm xuống còn 15%.

Tỉ lệ hàng hóa xuất nhập khẩu phải kiểm tra thú y là 14,3%, kiểm tra chất lượng là 25,3%, kiểm tra an toàn thực phẩm là 19,1%, cần giấy phép xuất nhập khẩu và yêu cầu tương đương là 41,2%...

Đáng chú ý theo ông Dũng, có tình trạng bộ chỉ giao 1 cơ quan trên cả nước thực hiện giám định, khiến chi phí cho DN đội lên rất lớn do “vận chuyển hàng từ Bắc vào Nam, từ Nam ra Bắc chỉ để kiểm tra, giám định. Hàng hóa nhập khẩu thuộc kiểm tra, giám định. Như vậy sẽ tạo nên độc quyền không cần thiết.

Dẫn nguồn số liệu thống kê của Viện Nghiên cứu và quản lí kinh tế Trung Ương, ông Dũng cho biết mỗi năm DN phải bỏ ra 28,6 triệu ngày công và 14.300 tỷ đồng chi phí cho kiểm tra chuyên ngành. Hiện có khoảng 100.000 mặt hàng phải kiểm tra chuyên ngành. Theo ông Dũng, hiện nay nhiều Bộ vẫn còn độc quyền trong đánh giá sự phù hợp. Thậm chí, nhiều hàng hóa nhập khẩu của các nhà sản xuất hàng đầu thế giới nhưng chúng ta vẫn kiểm tra chuyên ngành và kiểm tra theo cách thủ công. Vì vậy, cần phải xem lại cách làm sao cho phù hợp.

Trong việc kiểm tra thì áp dụng hình thức thủ công là chính, kết nối công nghệ thông tin giữa các cơ quan còn hạn chế, chưa áp dụng quản lý rủi ro. Kiểm tra rất nhiều nhưng tỉ lệ phát hiện vi phạm rất thấp, chỉ 0,1%. “Một mặt hàng chocolate cần 13 loại giấy phép, 12 nguyên liệu cần 12 loại giấy phép, cuối cùng phải xác nhận công bố thành phẩm. Mặt hàng sữa chua vừa phải kiểm dịch theo Bộ NN - PTNT, vừa phải kiểm tra an toàn thực phẩm theo Bộ Y tế. Kén tằm, hạt hướng dương cũng phải 2 bộ; một bộ không làm đâu, cứ chẻ ra như thế thì không ổn. Mà các bộ không bao giờ đi cùng nhau, đợi ông kia về tôi mới đi”, ông Dũng nêu rõ.

Tập trung giảm chi phí

Ông Dũng cũng cho hay, trăn trở của Thủ tướng, Chính phủ là hiện nay chi phí từ thuế, phí… mà DN đang phải “gánh” là quá lớn. Nhưng dư địa về thuế không giảm được nữa, cho nên tập trung cải cách hành chính để giảm chi phí chính thức và không chính thức.

“Tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng là đi vào cụ thể từng thủ tục của từng bộ, các bộ phải lý giải vì sao thủ tục này để, thủ tục kia cắt” - Bộ trưởng Dũng nhấn mạnh.

Nhưng theo ông Dũng có nhiều việc chúng ta vẫn cài cắm giấy phép như một điều kiện kinh doanh không hợp lý, không đúng quy định. Thậm chí hiện nay, thời gian kiểm tra chuyên ngành chiếm đến 50% thời gian thông quan.

“Có lô hàng hải quan thông qua nhưng không thông quan được do 1-3 tháng sau bộ chuyên ngành mới kiểm tra. Khi kiểm tra hôm nay yêu cầu 1 thủ tục, mai 1 thủ tục cho nên có những lô hàng nằm ở cửa khẩu 3, 4 tháng là bình thường, trong khi quy định 15 ngày, có mặt hàng 30 ngày” - Chủ nhiệm VPCP dẫn chứng.