'Doanh nghiệp tư nhân vẫn đứng ngoài chuỗi giá trị của các tập đoàn FDI'

DN tư nhân và DN nhà nước: Liên kết còn lỏng lẻo

Tại hội thảo: "Mở khóa tăng trưởng - Động lực từ kinh tế tư nhân", TS Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước hiện vẫn phát triển theo hai quỹ đạo tương đối tách biệt. Các doanh nghiệp FDI chủ động xây dựng hệ sinh thái riêng, trong khi doanh nghiệp trong nước chưa tham gia sâu vào mạng lưới này.

Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ và ưu đãi nhằm thúc đẩy liên kết giữa hai khu vực doanh nghiệp. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận của doanh nghiệp vẫn còn hạn chế. Nguyên nhân đến từ cả hai phía, gồm những điều kiện tiếp cận còn bất cập và sự thiếu chủ động của doanh nghiệp trong việc tìm kiếm thông tin, cơ hội hợp tác.

'Doanh nghiệp tư nhân vẫn đứng ngoài chuỗi giá trị của các tập đoàn FDI'.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Hà Nội cho rằng, để trở thành nhà cung ứng cấp 1 cho các tập đoàn công nghệ lớn, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cần vốn mà quan trọng hơn là phải đáp ứng đồng bộ các tiêu chuẩn khắt khe theo tư duy quản trị toàn cầu.

Vốn là nền tảng quan trọng nhưng không phải yếu tố quyết định đầu tiên. Nguồn vốn thường đến sau khi doanh nghiệp chứng minh được năng lực công nghệ và giành được các đơn hàng dài hạn từ đối tác FDI. Khi đó, việc tiếp cận vốn vay ưu đãi hoặc thu hút nhà đầu tư sẽ thuận lợi hơn.

Ông Vân cũng nhấn mạnh công nghệ là chìa khóa giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các tập đoàn đa quốc gia. Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần chuyển dịch từ gia công đơn thuần sang chế tạo sâu, đẩy mạnh ứng dụng tự động hóa, robot và trí tuệ nhân tạo trong sản xuất để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo TS Nguyễn Minh Thảo, việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu mà còn tăng sức chống chịu của nền kinh tế, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong những năm tới. Thời gian tới cần triển khai đồng bộ các chính sách nhằm thúc đẩy kết nối giữa doanh nghiệp FDI và khu vực kinh tế tư nhân trong nước. Bên cạnh đó, sự chủ động của doanh nghiệp cũng là điều kiện quan trọng để các chính sách phát huy hiệu quả. 

Khu vực kinh tế tư nhân có thể đóng góp lớn hơn cho tăng trưởng

TS Dương Đức Đại, Trưởng bộ môn Kinh tế chính trị, Khoa Khoa học chính trị và Nhân văn, Trường Đại học Ngoại thương thừa nhận một thực tế đáng lưu tâm đó là quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tư nhân thường cần nhiều thời gian. Do đó, khả năng khu vực này đóng góp đáng kể vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số vẫn là một câu hỏi cần được làm rõ.

Khu vực kinh tế tư nhân có thể đóng góp lớn hơn cho tăng trưởng.

TS Nguyễn Minh Thảo cho biết, việc nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp chắc chắn không thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa khu vực kinh tế tư nhân phải mất nhiều năm mới có thể tạo ra những đóng góp đáng kể cho tăng trưởng kinh tế.

Theo bà, động lực tăng trưởng hiện nay không còn diễn ra theo trình tự truyền thống mà ngày càng phụ thuộc vào các yếu tố đột phá như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nếu tạo được môi trường thuận lợi để doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất và tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị, tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế sẽ được cải thiện rõ rệt.

TS Nguyễn Minh Thảo nhấn mạnh cải cách thể chế là yếu tố then chốt để tạo ra bước đột phá. Mặc dù chủ trương và chính sách về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo đã tương đối đầy đủ, song thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở khâu thực thi. Tâm lý e ngại rủi ro và sợ trách nhiệm ở một số cơ quan thực hiện khiến nhiều chính sách chưa được triển khai với tốc độ như kỳ vọng.

Do đó, cùng với việc hoàn thiện hành lang pháp lý, cần xây dựng cơ chế bảo đảm để đội ngũ thực thi yên tâm triển khai các chính sách mới, đưa các chủ trương hỗ trợ doanh nghiệp nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, TS Nguyễn Minh Thảo cho rằng, "Nếu tiếp tục tháo gỡ rào cản, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thúc đẩy thực thi chính sách hiệu quả, khu vực kinh tế tư nhân hoàn toàn có đủ tiềm năng để đóng góp lớn hơn cho tăng trưởng, trở thành động lực quan trọng giúp Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới", bà Thảo khẳng định.