Vào AEC: Không còn doanh nghiệp “sân nhà”

Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) sẽ được chính thức hình thành từ đầu năm 2016 đang mở ra cơ hội, đi kèm thách thức rất lớn cho các doanh nghiệp (DN) trên sân nhà khi năng lực cạnh tranh của DN Việt vẫn còn kém xa các nước Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Singapore…

Nếu hàng ngoại tốt, không ai “làm ngơ”

Khác với các hiệp định thương mại tự do (FTA) khác mà Việt Nam đã, đang tham gia, các thị trường trong AEC có nhiều mặt hàng khá tương đồng và cạnh tranh trực tiếp với hàng Việt. “Ở khu vực chợ Châu Đốc (An Giang), giá bán những chiếc quần sọc, quần dài bằng vải kaki của Campuchia, Thái Lan chỉ vài chục ngàn đồng/cái. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu những sản phẩm này đi bằng đường chính ngạch? Người tiêu dùng dù có ưu ái hàng Việt cách mấy cũng không thể làm ngơ với hàng ngoại đa dạng, giá rẻ và chất lượng tốt hơn” - ông Lê Quang Hùng, Chủ tịch HĐQT Công ty May Garmex Sài Gòn, lấy câu chuyện trên để nói về những thách thức mà DN ngành may mặc nội địa sẽ gặp phải khi vào AEC.

Bằng quan sát của mình, Chủ tịch Hiệp hội DN tỉnh An Giang, bà Nguyễn Thị Đẹp, thấy rằng làn sóng hàng ngoại từ các nước lân cận đang tràn vào rất mạnh mẽ. Khu vực các chợ gần biên giới lâu nay vốn chỉ có hàng Trung Quốc, nay hàng Thái Lan tràn ngập và cạnh tranh gay gắt với hàng Việt. DN nhỏ riêng chuyện tăng năng lực sản xuất để có sản phẩm chất lượng tốt cạnh tranh trên thị trường đã rất khó, nay phải “chiến đấu” với hàng chính ngạch khi thuế suất không còn. Rất nhiều DN thừa nhận công nghệ, năng suất lao động đang thua kém và sản phẩm làm ra giá cao hơn hàng ngoại nhưng để tồn tại trong hội nhập buộc họ phải tự cải tiến sản xuất kinh doanh từ thay đổi máy móc thiết bị, bao bì mẫu mã để nâng chất lượng, mở rộng nhà xưởng, tiết kiệm chi phí để hạ giá thành sản phẩm.

Vào chuỗi cung ứng hoặc bán mình?

Ông Trần Việt Anh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cao su nhựa TP HCM, nêu một thực trạng đang diễn ra là rất nhiều tập đoàn Thái Lan qua đàm phán mua lại DN nhựa trong nước theo hướng mua đứt 100%. Đối tác Thái Lan đặt thẳng vấn đề một năm lợi nhuận bao nhiêu, 10 năm sau lợi nhuận bao nhiêu rồi sẵn sàng mua với giá “rất hài lòng”. Kết quả là 4 DN đứng đầu trong ngành nhựa đã rơi vào tay những ông chủ người Thái. “Một lúc nào đó, sự phát triển của cả ngành nói chung và mỗi DN trong nước nói riêng sẽ lệ thuộc vào những ông chủ đang ngồi ở nước ngoài” - ông Việt Anh lo lắng.

Câu hỏi đặt ra là vì sao các DN sẵn sàng bán mình? Có một thực tế, trong khi các DN nước ngoài đang chuẩn bị sẵn tiềm lực, vốn liếng để tận dụng lợi thế cho hội nhập thì rất ít DN trong nước tự tin bước vào sân chơi lớn. Ông Văn Đức Mười, Tổng Giám đốc Công ty Vissan, chia sẻ để có ngày hôm nay, công ty đã chuẩn bị từ năm 2005 khi AFTA được khởi động. Chuỗi liên kết 4 nhà: nhà chăn nuôi, nhà khoa học, DN tổ chức sản xuất và phân phối đồng thời làm nhạc trưởng được tổ chức kỹ lưỡng từ rất lâu. “Hiện Vissan đang tiếp tục áp dụng phát triển chăn nuôi theo truy xuất nguồn gốc, bằng cách mua lại trại chăn nuôi và tổ chức những vùng hạt nhân để hợp tác chăn nuôi với hộ xung quanh, không chỉ làm cho DN mà còn nâng năng suất chăn nuôi của ngành nông nghiệp” - ông Mười nói.

Hay như với Công ty Nước giải khát Bidrico, ông Nguyễn Đặng Hiến, tổng giám đốc, nhớ lại giai đoạn khủng hoảng tài chính bùng nổ năm 2008, lúc đó rất nhiều hội thảo khuyên DN tái cấu trúc, bỏ những sản phẩm tiêu thụ kém, cắt bớt chương trình quảng cáo tiếp thị và cả cắt giảm nguồn nhân lực, không đầu tư máy móc thiết bị… Nhưng riêng Bidrico làm khác, khi hết việc, DN đã tổ chức nâng cao năng lực của cán bộ, công nhân viên để họ có khả năng đảm nhận yêu cầu công việc cao hơn. Đầu tư mạnh mẽ cho công nghệ thiết bị mới từ năm 2008-2013. “Khi khủng hoảng đi qua, chúng tôi có máy móc công nghệ mới, giữ được người giỏi và tập trung phát triển thị trường. Đến giờ, công nghệ bán tự động của Bidrico tương đương với các nước, sản phẩm xuất khẩu sang 16 quốc gia trong đó có những quốc gia khó tính như Mỹ, Nhật… đủ sức cạnh tranh trong AEC” - ông Hiến chia sẻ.

Dù vậy, không phải mất hết cơ hội cho những DN “bây giờ mới nhảy”. Kinh nghiệm từ những DN chuẩn bị kỹ lưỡng cho thấy xu hướng bán mình, bán thương hiệu cho nước ngoài sẽ còn tiếp tục nhưng trong cuộc chơi lớn này DN vừa và nhỏ Việt hoàn toàn có thể tồn tại bằng cách tham gia một khâu sản xuất trong chuỗi cung ứng lớn. Ngay các nước trong AEC có thể trở thành một chuỗi lớn trên thế giới, như Việt Nam hay Campuchia, Lào mỗi nước sẽ làm một công đoạn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo NLĐO