Quỹ dự trữ ngoại hối có khan hiếm?

Trong 6 tháng đầu năm, Ngân hàng Nhà nước (NHNN)  đã mạnh tay mua vào lượng ngoại tệ  khoảng 10 tỷ USD để bổ sung cho Quỹ dự trữ ngoại hối.

Có nhiều thông tin cho rằng Quỹ này đang thiếu hụt nên NHNN phải bổ sung để tăng cường cho Quỹ dự trữ ngoại hối quốc gia.

Tỷ giá ít ổn định

Trong phiên giao dịch ngày 12/9 thị trường ngoại hối liên ngân hàng ghi nhận NHNN đã mua vào 101 triệu USD từ các tổ chức tài chính. Trước đó, phiên giao dịch ngày 9/9, NHNN cũng đã mua 97 triệu USD từ thị trường tiền tệ. Các tổ chức tài chính ước lượng, tính chung trong tuần vừa qua NHNN đã mua vào gần 0,5 tỉ USD. Và tính từ đầu năm đến nay, con số này lên khoảng 10 tỉ USD.

Theo các chuyên gia, đây là một trong những năm có tỷ giá ổn định với trạng thái thuận lợi cho các tổ chức kinh doanh và ngân hàng thương mại cũng như NHNN. Tỷ giá liên ngân hàng thời gian dài vừa qua vẫn bám sát mức 22.300 đồng/USD do nguồn cung ngoại tệ từ khách hàng khá dồi dào. Mức tỷ giá này được các tổ chức dự báo có khả năng vẫn ổn định thời gian tới.

Theo chuyên gia tài chính Cấn Văn Lực, thị trường ngoại hối liên ngân hàng trong thời gian qua thanh khoản khá ổn định. Tỷ giá trung tâm có lên xuống nhẹ nhưng cơ bản không biến động. Thị trường tiền đồng liên ngân hàng vẫn duy trì ổn định với lãi suất liên ngân hàng ở mức thấp nhất trong nhiều năm, dưới 1%/năm ở các kỳ hạn ngắn dưới 2 tháng.

Theo nhiều nguồn tin, tăng trưởng tín dụng từ đầu năm đến cuối tháng 8 đã đạt 9,09% (cùng kỳ năm ngoái con số này là 10,21%). Các tổ chức tài chính cho rằng tăng trưởng huy động tại các ngân hàng vẫn đang tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng, cộng với việc NHNN mua vào ngoại tệ đẩy tiền đồng ra khiến thị trường sẽ tiếp tục chứng kiến hiện tượng thanh khoản dồi dào trong thời gian tới… Tuy nhiên, theo các chuyên gia, trong 8 tháng của năm 2016, nhiều dấu hiệu cho thấy quỹ dự trữ ngoại hối quốc gia bị sụt giảm đáng kể. Vào đầu năm 2016, thông tin chính thức cho biết, dự trữ ngoại hối chỉ còn khoảng 30 tỷ USD.

Rủi ro từ việc mua ngoại tệ

Theo các chuyên gia, với việc NHNN đã “bung” tiền đồng để mua vào USD, và số USD thu gom được từ các nguồn ngân hàng thương mại và từ dân lên đến 8 tỷ USD. Chính vì thế, ngân hàng đang tồn tại tình trạng thừa tiền tạm thời và phải tìm nhiều cách để “đẩy” tiền đồng ra thị trường, bất chấp nhiều rủi ro mà có thể không thể thu hồi được tín dụng cho vay.

Việc NHNN mua vào ngoại tệ cho Quỹ dự trữ ngoại hối quốc gia là bất khả kháng. Bởi chính phủ giao NHNN cùng Bộ Tài chính, Bộ KH&ĐT nghiên cứu, đề xuất cơ chế cho ngân sách vay từ nguồn dự trữ ngoại hối nhằm bổ sung vốn đầu tư phát triển, đảm bảo an toàn tài chính, tiền tệ quốc gia. Ý tưởng này có thể xuất phát từ áp lực lên nguồn thu ngân sách do giá dầu thô giảm và việc cắt giảm thuế theo lộ trình thực hiện các hiệp định tự do thương mại. Việc dùng dự trữ ngoại hối quốc gia để tài trợ cho chi tiêu ngân sách không hiếm trên thế giới, nhất là trong những hoàn cảnh ngặt nghèo, biến cố đột xuất như chiến tranh, khủng hoảng kinh tế… Đơn cử như đợt giá dầu tuột dốc kéo dài từ giữa năm ngoái đến nay, nhiều quốc gia như Ảrập Xêút, Libya, Oman, Iraq, Iran và kể cả Nga đã phải dốc Quỹ dự trữ ngoại hối để bù đắp cho phần thiếu hụt ngân sách từ xuất khẩu dầu mỏ

Do đó, khi trích quỹ dự trữ ngoại hối để tài trợ ngân sách, Chính phủ thông thường phải tiết giảm tối đa chi tiêu, mặt khác phải đa dạng hóa và nâng cao các nguồn thu hiện có, nhưng cũng phải đảm bảo những nguồn thu này không bóp nghẹt các hoạt động kinh tế bình thường của mỗi quốc gia. Nói cách khác, quỹ dự trữ ngoại hối của VN đã và sẽ còn ở mức thấp so với bình quân trong khu vực ít nhất đến hết năm nay, và nếu Chính phủ lại rút bớt ngoại tệ từ đó ra để chi tiêu, rủi ro sẽ tăng cao.

Có ý kiến cho rằng phần ngoại tệ rút ra từ quỹ dự trữ ngoại hối chỉ để Chính phủ chi tiêu và sẽ hoàn lại, chứ không phải mất đi. Khoản này vẫn là một hạng mục tài sản của NHNN như mọi khoản đầu tư từ nguồn quỹ dự trữ ngoại hối khác vào các sản phẩm tài chính trên thế giới, và vẫn được phản ánh trên bảng cân đối tài sản của NHNN.

Theo Phương Hà (DĐDN)