Ngành gỗ tìm động lực tăng trưởng mới

Quan điểm trên được ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký VCCI, Giám đốc VCCI Chi nhánh khu vực TP.HCM chia sẻ tại buổi họp báo giới thiệu VIFA ASEAN 2026 diễn ra ngày 25/8.

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, 7 tháng đầu năm, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 10,2 tỷ USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ. Trong đó, sản phẩm gỗ đạt 6,6 tỷ USD, chiếm 64,4%, là nhóm hàng chế biến tiếp tục giữ vai trò quan trọng.

Tuy nhiên, phía sau con số tăng trưởng là áp lực ngày càng rõ về thị trường.

Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất của ngành gỗ Việt Nam, với kim ngạch 5,1 tỷ USD trong 7 tháng, chiếm khoảng 50% tổng kim ngạch, nhưng đã giảm 5,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Ở chiều ngược lại, nhiều thị trường đang ghi nhận mức tăng tích cực. Xuất khẩu sang Trung Quốc đạt khoảng 1,5 tỷ USD, tăng 46,4%; Nhật Bản đạt khoảng 1,3 tỷ USD, tăng 5,8%. Đặc biệt, xuất khẩu sang Hà Lan tăng 104% và Đức tăng 47%.

Ông Liêm đánh giá, những con số này cho thấy dư địa mở rộng thị trường của sản phẩm gỗ Việt Nam vẫn còn lớn, nhất là tại châu Âu khi doanh nghiệp có thể tận dụng lợi thế từ EVFTA.

Theo ông Trần Ngọc Liêm, ngành gỗ cần tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi sản phẩm, mỗi đơn hàng và mỗi mối quan hệ hợp tác quốc tế.

Tuy nhiên, để đi xa hơn, doanh nghiệp phải đáp ứng ngày càng nhiều yêu cầu về nguồn gốc nguyên liệu, truy xuất chuỗi cung ứng, môi trường, phát thải và tính bền vững.

“Do đó, câu chuyện của ngành gỗ đang dần chuyển từ xuất khẩu được bao nhiêu, sang xuất khẩu đến đâu, sản phẩm gì và tạo ra bao nhiêu giá trị gia tăng”, ông Liêm nói.

Trong đó, VCCI đánh giá nội thất là một trong những lĩnh vực có giá trị gia tăng và tiềm năng phát triển lớn nhất của ngành gỗ.

Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia xuất khẩu đồ gỗ nội thất hàng đầu thế giới và dẫn đầu ASEAN, nên thị trường quốc tế vẫn còn dư địa lớn. Theo số liệu Bộ Công thương dẫn từ Mordor Intelligence, thị trường nội thất châu Âu được dự báo đạt khoảng 277,2 tỷ USD năm 2026 và tăng lên 358,3 tỷ USD vào năm 2031.

Việt Nam cũng đang có thị phần đáng kể tại một số thị trường. Những tháng đầu năm 2026, sản phẩm nội thất bằng gỗ Việt Nam chiếm khoảng 20,1% thị phần nhập khẩu của Nhật Bản và hơn 20% tại Canada.

Đây là nền tảng để ngành nội thất hướng tới bước chuyển từ một trung tâm sản xuất theo đơn hàng sang trung tâm thiết kế, sản xuất và phân phối có vị thế trong khu vực. 

Nhưng để thực hiện được bước chuyển này, doanh nghiệp cần cạnh tranh không chỉ bằng giá và năng lực sản xuất, mà còn bằng thiết kế, thương hiệu, chất lượng và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

TP. HCM có thể trở thành đầu mối kết nối

Trong quá trình đó, VCCI nhận thấy TP.HCM có lợi thế để trở thành một đầu mối kết nối quan trọng của ngành.

Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công thương - Bộ Công thương thông tin, 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của TP.HCM đạt khoảng 3,93 tỷ USD.

Hệ thống cảng biển, logistics, tài chính, thương mại cùng mạng lưới doanh nghiệp tạo điều kiện để thành phố kết nối ngành nội thất Việt Nam với ASEAN và các thị trường quốc tế.

Đây cũng là bối cảnh VIFA ASEAN 2026 - Hội chợ Quốc tế Sản phẩm Nội ngoại thất và Mỹ nghệ Việt Nam ASEAN được tổ chức. Diễn ra từ ngày 2 - 5/9/2026, sự kiện quy tụ hơn 200 doanh nghiệp trong nước và quốc tế với hơn 600 gian hàng, hướng tới kết nối doanh nghiệp nội ngoại thất, đồ trang trí và mỹ nghệ Việt Nam với các nhà sản xuất ASEAN và nhà mua hàng quốc tế.

Theo định hướng của ban tổ chức, VIFA ASEAN 2026 không chỉ là nơi trưng bày sản phẩm, mà hướng tới tạo các cuộc gặp gỡ kinh doanh, tìm kiếm đơn hàng và mở rộng quan hệ hợp tác tại những thị trường như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Trung Đông và ASEAN. 

Trong bối cảnh ngành gỗ vừa phải giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn, vừa nâng tiêu chuẩn sản xuất và gia tăng giá trị sản phẩm, những nền tảng kết nối như vậy có thể trở thành một trong những kênh giúp doanh nghiệp tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.

Như đại diện VCCI nhận định, mục tiêu của ngành trong giai đoạn tới không chỉ là đạt kim ngạch xuất khẩu cao hơn, mà quan trọng hơn là tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi sản phẩm, mỗi đơn hàng và mỗi mối quan hệ hợp tác quốc tế.