Ngân hàng thương mại nhà nước tăng vốn để mở rộng tín dụng cho nền kinh tế

Ngân hàng thương mại nhà nước tăng vốn để mở rộng tín dụng cho nền kinh tế

Để đạt mục tiêu này, quy mô đầu tư của nền kinh tế cần được mở rộng đáng kể, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược, công nghiệp chế biến chế tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Các nghiên cứu cho thấy để duy trì tăng trưởng cao, ngành công nghiệp và xây dựng cần tăng trưởng khoảng 11-12% mỗi năm, trong khi lĩnh vực dịch vụ cần tăng trên 10%. Ước tính, nhu cầu vốn của nền kinh tế có thể lên tới hàng triệu tỷ đồng mỗi năm; riêng năm 2026 cần khoảng 4,9-5 triệu tỷ đồng, tương đương 33-33,7% GDP.

Trong bức tranh đó, tín dụng ngân hàng vẫn là kênh dẫn vốn chủ lực, chiếm hơn 50% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Theo ông Nguyễn Quang Ngọc, Phó trưởng Ban Chính sách tín dụng Agribank, trong bối cảnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp chưa thể thay thế vai trò huy động vốn trung và dài hạn, nguồn vốn từ hệ thống ngân hàng vẫn được xem là trụ cột để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP khoảng 10% vào năm 2026. Tại Agribank, đến cuối năm 2025, tổng dư nợ tín dụng đạt gần 2 triệu tỷ đồng, tăng gần 15% so với cuối năm 2024. Với vai trò ngân hàng chủ lực trong lĩnh vực “tam nông”, dư nợ cho vay khu vực nông nghiệp, nông thôn đạt gần 1,3 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 20% so với năm trước, chiếm khoảng 64% tổng dư nợ của ngân hàng và là thị phần lớn nhất toàn Ngành.

Tương tự, BIDV hiện cung ứng khoảng 2,3 triệu tỷ đồng vốn cho nền kinh tế, với dư nợ doanh nghiệp gần 1,2 triệu tỷ đồng. Dù vậy, khả năng mở rộng tín dụng của các ngân hàng này đang bị giới hạn bởi một “nút thắt” đó là vốn tự có. Trong khi quy mô tài sản và nhu cầu cho vay tăng nhanh, tốc độ bổ sung vốn điều lệ lại chưa theo kịp, khiến các ngân hàng chịu áp lực lớn trong việc đáp ứng các tỷ lệ an toàn theo quy định.

Theo ông Nguyễn Tất Thái, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê - Ổn định tiền tệ và Tài chính (NHNN), các NHTM nhà nước hiện nắm khoảng 42% tổng tài sản, nhưng vốn điều lệ chỉ chiếm 20% toàn hệ thống, trong khi khối ngân hàng cổ phần sở hữu 65% vốn điều lệ dù chỉ nắm khoảng 45% tổng tài sản. Hệ quả là thị phần huy động và tín dụng của nhóm Big 4 thu hẹp dần theo thời gian: từ hơn 70% năm 2004 xuống còn khoảng 46% vào năm 2024. “Vốn điều lệ mỏng như một “chiếc áo quá chật” đang tạo áp lực lên hệ số an toàn vốn (CAR), hạn chế dư địa tín dụng và khả năng tài trợ cho các dự án trọng điểm quốc gia”, ông Nguyễn Tất Thái phân tích.

Từ thực tế trên, lãnh đạo Agribank kiến nghị Chính phủ xem xét sớm phê duyệt phương án bổ sung vốn điều lệ giai đoạn 2025-2027, đồng thời có cơ chế bổ sung vốn điều lệ từ lợi nhuận làm ra hàng năm đối với các NHTM nhà nước. Điều này nhằm tăng cường năng lực tài chính và khả năng cấp tín dụng của Agribank và các NHTM nhà nước là kênh cung ứng vốn cho ngành kinh tế. Đây là một yêu cầu bắt buộc để bảo đảm an toàn hệ thống trước những cú sốc của thị trường.

Chuyên gia cho rằng nếu không giải được bài toán tăng vốn, mục tiêu nâng tầm quy mô và năng lực cạnh tranh của các NHTM nhà nước sẽ gặp nhiều trở ngại. Không chỉ trước mắt mà nhìn dài hạn, tại Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước đã đặt ra yêu cầu đến năm 2030, Việt Nam phải có ít nhất 3 NHTM nhà nước lọt Top 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản. Đây là mục tiêu đầy thách thức khi ngưỡng tối thiểu của Top 100 châu Á hiện dao động 150 - 200 tỷ USD và có thể tăng lên 250 - 300 tỷ USD vào năm 2030. Điều đó đồng nghĩa với việc các ngân hàng Việt Nam cần tăng quy mô gấp 2 - 2,5 lần trong vòng 5 - 7 năm tới, trong khi vẫn phải bảo đảm các chuẩn mực an toàn vốn, quản trị rủi ro và hiệu quả sinh lời. Để trợ lực cho mục tiêu này, điểm đột phá lớn nhất của Nghị quyết 79-NQ/TW được các chuyên gia đánh giá cao là cho phép doanh nghiệp nhà nước, trong đó có các ngân hàng quốc doanh, được giữ lại lợi nhuận sau thuế để tăng vốn điều lệ và tái đầu tư, thay vì buộc phải chi trả cổ tức tiền mặt nộp ngân sách như trước đây.

Theo PGS.TS. Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban điều hành Học viện Ngân hàng, cơ chế này giúp các NHTM nhà nước tăng vốn tự có một cách bền vững, cải thiện hệ số CAR mà không phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách, qua đó mở rộng dư địa tín dụng trung, dài hạn và nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực.

Liên quan đến vấn đề này, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, NHNN kiến nghị Quốc hội sớm thể chế hóa chủ trương tại Nghị quyết 79 trong hệ thống pháp luật; đồng thời Bộ Tài chính cũng ủng hộ việc cho phép các NHTM nhà nước sử dụng nguồn lợi nhuận tự tạo ra để bổ sung vốn. Việc tăng vốn không chỉ góp phần nâng cao năng lực tài chính của các ngân hàng, mà còn tạo dư địa mở rộng tín dụng, qua đó hỗ trợ cung ứng vốn cho nền kinh tế.