Bưởi da xanh bước vào cuộc đua chuẩn hóa để vươn xa

Số liệu thống kê thực tế từ các vùng trồng cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình canh tác hiện đại.

Chuẩn hóa vùng trồng chủ lực

Trong bức tranh kinh tế nông nghiệp năm 2026, bưởi da xanh tiếp tục khẳng định vai trò là dòng cây ăn trái mũi nhọn tại nhiều địa phương nhờ biên lợi nhuận vượt trội và thị trường tiêu thụ rộng mở. Tuy nhiên, thay vì chạy theo diện tích mở rộng tự phát, các tỉnh sản xuất trọng điểm đã dồn lực vào khâu chuẩn hóa kỹ thuật, xem chứng nhận an toàn và mã số vùng trồng là điều kiện tiên quyết để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Khánh Vĩnh, Khánh Hòa, bưởi da xanh đã hình thành vùng sản xuất khoảng 600 ha, trong đó khoảng 330 ha đang cho thu hoạch, sản lượng hơn 1.400 tấn/năm. Trong đó, tỉnh xây dựng thành công vùng sản xuất đạt chuẩn VietGAP rộng 30 ha tại xã Khánh Đông và được cấp 2 mã số vùng trồng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc với diện tích 22 ha. Tại Vĩnh Long, bưởi tiếp tục là một trong những cây trồng chủ lực.

Toàn tỉnh hiện có hơn 13.800 ha bưởi da xanh và bưởi ruột hồng, trong đó trên 10.000 ha đang cho trái, năng suất bình quân 12-15 tấn/ha. Đáng chú ý, tỉnh đã có 233 mã số vùng trồng bưởi phục vụ xuất khẩu với tổng diện tích 1.224,87 ha và 10 sản phẩm OCOP 4 sao liên quan đến bưởi da xanh. Sự tuân thủ nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc đã giúp giá bưởi da xanh duy trì ở mức ổn định trong thời gian dài. Theo ngành nông nghiệp, trong điều kiện sản xuất ổn định, cây bưởi có thể mang lại thu nhập khoảng 200-300 triệu đồng/ha/năm.

Việc cấp mã số vùng trồng và chuẩn hóa VietGAP/GlobalGAP chính là quá trình "số hóa" tài sản nông nghiệp. Đây là bước đệm giúp suy giảm tình trạng bị ép giá, tạo niềm tin cho các doanh nghiệp xuất khẩu khi ký kết hợp đồng thu mua dài hạn.

Mở rộng dư địa tại các thị trường cao cấp

Việc đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật mới chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ để bưởi da xanh bứt phá về giá trị chính là chiến lược xây dựng thương hiệu và chế biến sâu. Năm 2026 ghi nhận sự chủ động của các HTX và doanh nghiệp trong việc đăng ký nhãn hiệu tập thể, thiết kế bao bì nhận diện chuyên nghiệp và phát triển hệ sinh thái sản phẩm OCOP đa dạng từ bưởi.

Thực tế tại Khánh Hòa và Bến Tre, nơi được coi là "thủ phủ" bưởi da xanh, các dòng sản phẩm phụ trợ như tinh dầu bưởi, mứt vỏ bưởi hay rượu bưởi đã đạt chứng nhận OCOP 3-4 sao, giúp gia tăng giá trị cho toàn bộ chuỗi thu hoạch. Song song đó, các lô hàng bưởi da xanh tươi nguyên trái liên tục vượt qua các rào cản kỹ thuật khắt khe về kiểm dịch thực vật để rộng đường xuất khẩu. Tháng 4/2026, lô bưởi da xanh đầu tiên của Vĩnh Long đã vào thị trường Úc, đánh dấu bước tiến mới trong quá trình đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và kiểm dịch thực vật. Cũng trong tháng 4, Nghị định thư về xuất khẩu bưởi tươi, chanh tươi từ Việt Nam sang Trung Quốc chính thức được ký kết mở ra cánh cửa đưa trái bưởi da xanh bước thẳng vào thị trường tỷ dân.

Việc hiện diện trên kệ của các chuỗi siêu thị quốc tế với tem nhãn xuất xứ rõ ràng không chỉ giúp nâng cao giá trị kim ngạch mà còn bảo hộ thương hiệu nông sản Việt trước nguy cơ bị chiếm đoạt nhãn hiệu trên thị trường ngoại. Khi mỗi trái bưởi xuất vườn đều mang theo một tấm hộ chiếu thương mại minh bạch, nông sản Việt sẽ tự tin thiết lập mặt bằng giá mới trên bản đồ nông nghiệp thế giới.