16 bộ, địa phương giải ngân vốn đầu tư công dưới 5%

Nhiều bộ, địa phương tỉ lệ giải ngân đầu tư công dưới 5%. Ảnh: Anh Tú

Hơn 62.000 tỉ đồng vốn đầu tư công chờ được phân bổ

Theo thông tin từ Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025, bao gồm kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, phần vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng và kế hoạch các năm trước chuyển sang là 888.087 tỉ đồng.

Tính đến hết ngày 15.3.2025, tổng số vốn đã được phân bổ là 814.623 tỉ đồng, đạt 98,6% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao là 825.922 tỉ đồng. Trong đó, vốn ngân sách trung ương là 324.740 tỉ đồng, gồm 301.561 tỉ đồng vốn trong nước và 23.179 tỉ đồng vốn nước ngoài; vốn ngân sách địa phương là 489.883 tỉ đồng. Nếu không tính phần vốn cân đối ngân sách địa phương do các địa phương giao tăng, tổng số vốn đã phân bổ là 763.907 tỉ đồng, đạt 92,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Trong quá trình phân bổ, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã ưu tiên bố trí 141.000 tỉ đồng cho các dự án quan trọng quốc gia, dự án cao tốc, liên vùng, đường ven biển và các dự án trọng điểm khác.

Tuy nhiên, vẫn còn 21/47 bộ, cơ quan trung ương và 35/63 địa phương chưa phân bổ hoặc phân bổ chưa hết kế hoạch vốn được Thủ tướng Chính phủ giao. Tổng số vốn chưa phân bổ chi tiết là 62.015 tỉ đồng, chiếm 7,5% kế hoạch, trong đó vốn ngân sách trung ương là 25.455 tỉ đồng và vốn cân đối ngân sách địa phương là 36.560 tỉ đồng.

Về tình hình giải ngân vốn đầu tư công, ước tính đến ngày 31.3.2025, tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 9,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2024 là 12,3%.

Trong 3 tháng đầu năm, có 13/47 bộ, cơ quan trung ương và 36/63 địa phương có tỉ lệ giải ngân so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao đạt trên mức bình quân chung của cả nước.

Một số đơn vị có tỉ lệ giải ngân cao trên 20% gồm: Đài Tiếng nói Việt Nam đạt 73,8%; Ngân hàng Chính sách xã hội 41,2%; Bộ Công an 23,7%; Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam 20,4%; Phú Thọ 35%; Bắc Kạn 28,9%; Tuyên Quang 28,1%; Hà Nam 25,6%; Lào Cai 22,9%; Hà Giang 21,8%; Bình Định 20,3%.

Một số khó khăn ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân

Bộ Tài chính cho biết, vẫn còn nhiều bộ, cơ quan trung ương và địa phương chưa triển khai giải ngân trong quý I như Viện Khoa học xã hội Việt Nam, Bộ Ngoại giao…

Bên cạnh đó, có 16 bộ, cơ quan trung ương và 6 địa phương giải ngân dưới 5%, gồm: Bộ Y tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.Hồ Chí Minh, Bộ Công Thương, TP.Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Hà Nội, Bình Phước, Cà Mau, Quảng Ninh…

Theo đại diện Vụ Đầu tư (Bộ Tài chính), có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng chậm giải ngân. Trước hết là những hạn chế trong cơ chế, chính sách - đặc biệt là các quy định chưa phù hợp trong Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước. Bộ Tài chính đang rà soát, trình cơ quan thẩm quyền để tháo gỡ khó khăn, đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi hơn trong triển khai thực tế.

Nguyên nhân thứ hai xuất phát từ những vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện. Hiện nay, để sử dụng hiệu quả kinh phí nhà nước, tránh lãng phí, phù hợp với nhu cầu sau khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy, một số đơn vị phải tạm dừng khởi công mới năm 2025 đối với các dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn đầu tư công (kể cả các dự án có vốn địa phương hỗ trợ) cho đến khi có quyết định tổ chức lại bộ máy.

Một số dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư phải điều chỉnh do thực hiện đề án sắp xếp lại tổ chức, dẫn đến chưa đủ điều kiện phân bổ vốn.

Nguyên nhân thứ ba liên quan đến phân bổ vốn. Việc chưa phân bổ một lượng vốn tương đối lớn đã ảnh hưởng đến tỉ lệ giải ngân những tháng đầu năm 2025. Tính đến ngày 15.3.2025 còn khoảng 62.015 tỉ đồng chưa phân bổ, chiếm 7,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, phần lớn số vốn dự kiến bố trí cho các dự án đang hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Một số bộ, cơ quan trung ương đã phân bổ vốn cho các dự án chưa đủ điều kiện như: Chưa có quyết định đầu tư, chưa phê duyệt dự toán chuẩn bị đầu tư, bố trí vượt tổng mức đầu tư, vượt thời gian bố trí vốn, vượt kế hoạch trung hạn… Bộ Tài chính đã có văn bản kiểm tra, yêu cầu điều chỉnh, hoàn thiện.