Xuất khẩu Việt Nam hướng tới “miền giá trị mới”

Xuất khẩu của Việt Nam đã đi rất xa. Giờ là lúc hành trình ấy bước sang một chương mới: từ kỷ lục về lượng sang khẳng định về chất, từ “Made in Vietnam” sang “Brand Vietnam”.
Xuất khẩu của Việt Nam đã đạt được những con số kỷ lục vào năm 2025.

Giới hạn mô hình cũ

Trong nhiều thập kỷ, Việt Nam đã rất thành công với chiến lược mở rộng xuất khẩu, từ những mặt hàng đơn giản thuần túy bản địa như cá, tôm, lúa gạo, cà phê, hồ tiêu cho đến sản phẩm công nghệ cao - điện thoại, thiết bị điện tử, linh kiện, phần mềm.

Với nông - lâm - thủy sản, nhờ bản lĩnh và trí tuệ người Việt, được hậu thuẫn bởi những chính sách cải cách không ngừng, không gian sản xuất được khai thác tối đa. Từ mẫu hình “cánh đồng năm tấn” kinh điển ở miền Bắc đến những cánh đồng lớn trị giá hàng triệu USD ở Tây Nam Bộ. Đó là dấu ấn rõ nét của một thời kỳ phát triển theo chiều rộng.

Sau giải phóng, vùng đất bazan Tây Nguyên còn bạt ngàn diện tích. Chính sách kinh tế mới của Đảng và Nhà nước đã giúp đả thông điểm nghẽn lực lượng sản xuất - người nông dân phát huy tối đa khả năng “cải tạo tự nhiên”, làm xuất hiện những “siêu” trang trại tiêu, cà phê, sầu riêng,… đúng nghĩa “cò bay thẳng cánh”. Khối lượng nông sản xuất khẩu không ngừng gia tăng khi ruộng rẫy mở rộng đến đỉnh điểm.

Cũng như thế, trước khi Việt Nam và Hoa Kỳ bình thường hóa quan hệ ngoại giao, nền sản xuất của chúng ta chỉ có những thương hiệu nội địa với cơ cấu sản phẩm hạn hẹp. Sau mốc thời gian 1995 đến nay, làn sóng FDI đã mang hầu hết những tập đoàn hàng đầu thế giới đến Việt Nam chắp cánh cho khái niệm “made in Vietnam” bay xa.

Tuy nhiên, phía sau những thứ hạng ấn tượng ấy là một nghịch lý quen thuộc: giá trị gia tăng giữ lại trong nước còn hạn chế, thương hiệu mờ nhạt, và quyền định giá phần lớn nằm trong tay các nhà nhập khẩu.

Với nông sản, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan từng thẳng thắn: “Nếu chỉ nhìn vào kết quả xuất khẩu về sản lượng tức là chúng ta mới chỉ khai phá tầng thấp nhất trong chuỗi giá trị là bán thô sản phẩm”.

Trong bối cảnh nhân khẩu học sắp “trôi” qua thời điểm vàng, tài nguyên tự nhiên được khai thác mạnh - “đỉnh cao về lượng” đã dần hiện hữu, một câu hỏi chiến lược cũng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết: Việt Nam sẽ đi tiếp con đường xuất khẩu như thế nào để không chỉ bán được nhiều hơn, mà còn bán được tốt hơn, đắt hơn và bền vững hơn?

Xuất khẩu “giá trị”

Tại sao những tập đoàn đa quốc gia như Samsung, Toyota, Meta, Google, TSMC, Nvidia, Cargill, Unilever hay Bayer Corteva, Syngenta,… có thể tạo ra doanh thu tương đương nhiều nền kinh tế trong top 30 toàn cầu? Đáp án rất rõ ràng: thứ họ bán không chỉ là con chip, hạt giống, thực phẩm hay chiếc xe hữu hình.

Hướng tới xuất khẩu các mặt hàng có thể mang về giá trị gia tăng lớn lớn

Điểm khác biệt căn bản giữa “xuất khẩu hàng hóa” và “kinh doanh thương hiệu” nằm ở quyền kiểm soát câu chuyện sản phẩm. Một thương hiệu mạnh không chỉ bán sản phẩm, mà bán niềm tin, trải nghiệm và giá trị văn hóa đi kèm. Khi đó, biên lợi nhuận không còn phụ thuộc hoàn toàn vào chi phí sản xuất, mà gắn với nhận thức của thị trường và sự trung thành của người tiêu dùng.

Ông Lê Minh Hoan đã đề cập đến thuật ngữ “miền giá trị mới”- tức là khai thác giá trị đa tầng. “Câu chuyện giờ không chỉ đơn giản là chỉ sản xuất và mua bán mà đã định hình được thói quen sản xuất theo thị trường. Chúng ta bán thứ thị trường cần, chứ không phải bán những sản phẩm sản xuất được, tức là đã biến sản phẩm thành thương phẩm”, ông Hoan nhấn mạnh.

Một thương hiệu có giá trị không chỉ bán sản phẩm, mà còn bán câu chuyện. Với doanh nghiệp Việt, câu chuyện ấy có thể bắt nguồn từ vùng nguyên liệu, từ tay nghề thủ công, từ tinh thần đổi mới hay từ khát vọng vươn lên của một nền kinh tế đang phát triển nhanh. Vấn đề là câu chuyện cần được kể bằng “ngôn ngữ toàn cầu” - đơn giản, chân thực và chạm đến cảm xúc của người tiêu dùng quốc tế.

Thay vì chỉ nhấn mạnh giá rẻ hay sản lượng lớn, doanh nghiệp cần chuyển sang kể về giá trị khác biệt: tính bền vững, trách nhiệm xã hội, yếu tố văn hóa hay công nghệ. Đây chính là cách để sản phẩm Việt thoát khỏi sự so sánh thuần túy về giá và bước vào phân khúc giá trị cao hơn.

Chuyển dịch từ xuất khẩu thô sang kinh doanh thương hiệu đòi hỏi tư duy dài hạn, đầu tư cho thiết kế, nghiên cứu thị trường, chuẩn hóa chất lượng và bảo hộ sở hữu trí tuệ. Không ít doanh nghiệp Việt đã bắt đầu đi theo hướng này, từ nông sản chế biến sâu, thực phẩm mang bản sắc địa phương, đến các thương hiệu công nghiệp, công nghệ từng bước xuất hiện trên thị trường quốc tế với tên tuổi riêng.

Ở tầng sâu hơn, kinh doanh thương hiệu không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn góp phần gia tăng sức mạnh mềm của quốc gia. Mỗi sản phẩm mang thương hiệu Việt ra thế giới là một “đại sứ thầm lặng”, kể câu chuyện về con người, văn hóa và năng lực của đất nước. Khi người tiêu dùng quốc tế tin tưởng và yêu thích sản phẩm Việt, niềm tin ấy sẽ lan tỏa sang du lịch, đầu tư và hợp tác.

Theo Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp

Nâng cao giá trị cà phê cần bắt đầu từ đất khỏe và sinh kế bền vững

Với chủ đề “Các xu thế hiện tại trong ngành cà phê và định hướng phát triển trong tương lai”, Hội nghị Quốc tế Cà phê Việt Nam (VICO) 2026 tập trung thảo luận các vấn đề lớn đang định hình tương lai ngành cà phê, bao gồm biến động thị trường, các quy định mới, chất lượng và giá trị gia tăng, biến đổi khí hậu, tài chính xanh, công nghệ và sự hợp tác giữa các quốc gia sản xuất. Tại Hội nghị, đại diện Nestlé Việt Nam đã chia sẻ quan điểm về những thay đổi cần thiết để ngành cà phê Việt Nam chuyển từ lợi thế về sản lượng sang lợi thế về chất lượng, giá trị và khả năng cung ứng bền vững.

Cuộc cạnh tranh giữ thị phần hàng Việt bằng năng lực thực chất

Mục tiêu duy trì tỷ lệ hàng Việt trên 80% tại siêu thị và trung tâm thương mại đến năm 2030 đặt ra yêu cầu vượt xa việc mở rộng diện tích trưng bày. Muốn trụ vững trên kệ hàng, nhà sản xuất trong nước phải chứng minh năng lực bằng chất lượng, giá thành, khả năng cung ứng liên tục và độ nhạy bén với thị hiếu tiêu dùng.

Cơ hội giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế khi giá điện, xăng dầu hạ nhiệt

Việc giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân và đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% từ ngày 1/11/2026 được kỳ vọng góp phần giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, người dân. Tuy nhiên, hiệu quả của các chính sách này không chỉ nằm ở mức giảm giá năng lượng mà còn ở khả năng chuyển phần tiết kiệm thành giá thành sản phẩm, dịch vụ hợp lý hơn.

Doanh nghiệp tìm lời giải cho bài toán phát triển nông nghiệp bền vững

Trước áp lực biến đổi khí hậu, tài nguyên thu hẹp và yêu cầu nâng cao năng suất, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới phương thức canh tác và đa dạng hóa cây trồng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị nông sản.

Hồ tiêu và bài toán giá trị gia tăng sau cánh đồng

Dù xuất khẩu hồ tiêu vượt 1,3 tỷ USD nhờ sức mua từ các thị trường lớn, ngành tiêu Việt Nam đang đối mặt với nghịch lý: giá xuất khẩu bình quân giảm nhẹ và nguồn cung nội địa thu hẹp. Bài toán tăng trưởng không còn nằm ở sản lượng xuất thô mà ở năng lực chế biến sâu và củng cố chuỗi giá trị.

Video