Xuất khẩu gạo: Việt – Thái cạnh tranh, Philippines đắc lợi

Việc Chính phủ Thái Lan tiếp tục giải phóng kho gạo dự trữ khiến các đối thủ của Thái Lan, trong đó có VN gặp khó khăn trong việc xuất khẩu gạo trong bối cảnh thị trường gạo năm nay khá trắc trở.

Thủ tướng Thái Lan Prayut Chanocha – người đồng thời là Chủ tịch Hội đồng Quản lý và Chính sách Gạo quốc gia vừa chấp thuận bán 755.000 tấn gạo trị giá 207 triệu USD cho 11 DN trúng thầu trong phiên đấu thầu gạo lần thứ VI đầu tháng 9.

Theo bà Duangporn Rodphaya – Tổng giám đốc Cơ quan Ngoại thương Thái Lan, Thái Lan sẽ nỗ lực bán thêm gạo cho Philippines và Indonesia sau khi thắng cuộc đấu thầu tháng 8 để cung ứng 100.000 tấn gạo trắng 25% tấm với giá 424,85 USD/tấn. Thái Lan dự kiến sẽ giao hàng cho Philippines vào tháng 9 và 10.

Dù rằng, ở phiên đấu giá này, các DN VN cũng giành được một hợp đồng khoảng 150.000 tấn cho Philippines, nhưng với một vài phiên đấu giá gần đây, dường như Thái Lan đang muốn lấy dần thị phần tại thị trường Philippines và tiến tới sẽ là thị trường Indonesia.

Nói về thị trường Philippines, quốc gia mỗi năm chống chọi với hàng chục trận bão lớn, nhỏ đã khiến cho nước này gần như không thể canh tác trồng lúa, vì vậy mà Philippines là một trong những nước nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới. Trong bối cảnh như vậy, ngay sau khi lên nắm quyền, Tổng thống Rodrigo Duterte đã có kế hoạch nhập khẩu khoảng 1 triệu tấn gạo để đảm bảo an ninh lương thực cho 100 triệu dân, đồng thời nắm được thời cơ các nước xuất khẩu gạo trong khu vực như Việt Nam, Thái Lan đang cạnh tranh mạnh mẽ, giá bán rẻ nên Philippines quyết định mở hầu bao để nhập một lượng gạo lớn như trên.

Để có được hợp đồng cung cấp gạo cho Philippines, các nhà xuất khẩu gạo VN đang phải cạnh tranh gay gắt với những người đồng nghiệp đến từ Thái Lan. Thông thường, Philippines sẽ mời các nước xuất khẩu gạo, trong đó chủ yếu là VN và Thái Lan tham gia đấu thầu. Philippines đưa ra giá thầu tham chiếu rất thấp, Việt Nam và Thái Lan sẽ phải đưa ra giá thấp nhất có thể, thậm chí là thấp hơn cả giá trần mà Philippines đưa ra thì mới mong thắng thầu.

Điều này cho thấy, có vẻ như Philippines đang lợi dụng sự cạnh tranh của VN và Thái Lan để “ép giá” mua rẻ.

Thông thường, ở các mặt hàng khác, chẳng hạn như dầu lửa, các nước xuất khẩu thường liên kết để thống lĩnh và ấn định giá thị trường. Câu hỏi đặt ra là tại sao các nước OPEC chiếm 50% sản lượng dầu mà họ lại ấn định được giá dầu toàn cầu, còn VN và Thái Lan là hai nước có lượng gạo xuất khẩu chiếm gần 50% gạo thế giới lại không liên kết để ấn định giá gạo mà lại cạnh tranh gay gắt?

Để cộng đồng DN xuất khẩu gạo hai nước liên kết, trước hết Hiệp hội lương thực VN và Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan cần đẩy mạnh hợp tác, thay vì là đối thủ trong các cuộc đấu thầu thì có thể bắt tay tìm cách thức để cả hai cùng thắng, có lợi cho cả hai. Cách đây mấy năm, Thái Lan từng kêu gọi VN, Lào, Campuchia, Myanmar thành lập Hiệp hội gạo ASEAN do Thái Lan đề xuất nhưng đến nay vẫn chưa đâu vào đâu, trong khi các nước nhập khẩu trong khu vực, nhất là Philippines phản đối mạnh mẽ. Một lần nữa, các chuyên gia cho rằng, nên đẩy mạnh việc thành lập Hiệp hội gạo ASEAN để nâng cao quyền đàm phán về giá bán, chủ động làm chủ thị trường lúa gạo, tập trung vào xây dựng các tiêu chuẩn sản xuất lúa gạo và chú trọng vấn đề thân thiện môi trường trong trồng lúa….

Theo Quốc Anh (Enternews)