TMT Motor ám ảnh bóng ma Vinaxuki

Những yếu kém trong khâu quản trị doanh nghiệp, cùng với áp lực cạnh tranh lớn trên thị trường đến từ những dòng xe nhập khẩu, đang đẩy TMT Motor tụt dốc dù hãng xe này đang bắt tay với Tata Motors. Liệu bóng ma Vinaxuki có đang đe dọa TMT Motor?

TMT Motor, một trong những công ty nội địa được kỳ vọng lớn sẽ góp phần mang đến làn gió mới cho ngành công nghiệp ô tô trong nước, đã khiến khá nhiều nhà đầu tư cảm thấy thất vọng với kết quả kinh doanh quý I vừa qua. Theo báo cáo tài chính mới được công bố, TMT Motor cho biết hãng xe này đã lỗ 12,72 tỷ đồng. Kết quả này hoàn toàn trái ngược với kết quả hơn một năm trước đó khi TMT Motor trở thành một hiện tượng mới nổi trong ngành công nghiệp ô tô Việt Nam khi ghi dấu ấn với 3.311 tỷ đồng doanh thu thuần và lợi nhuận sau thuế lên tới 190 tỷ đồng cho 2015.

Trượt dốc không phanh...

Tuy nhiên, với những cổ đông hay những người theo dõi sát hoạt động của TMT Motor trong năm 2016, thì việc thua lỗ trong những tháng đầu năm 2017 này cũng là một điều có thể dự đoán trước được, dù những lời cam kết của ban lãnh đạo công ty cuối năm trước có thể đã vớt vát được một chút hi vọng tươi sáng hơn. Sau đạt mức lợi nhuận sau thuế kỷ lục 190 tỷ đồng năm 2015, lợi nhuận sau thuế của TMT Motor gần như tuột dốc không phanh và rơi xuống con số 46,24 tỷ đồng. Doanh thu thuần về bán hàng và dịch vụ cũng giảm từ 3.365 tỷ đồng năm 2015 xuống còn 2.527 tỷ đồng.

TMT Motor thua lỗ cũng đã gợi lại hình ảnh về sự sụp đổ của Vinaxuki, một trong những tên tuổi từng một thời vang bóng trên thị trường xe tải ở Việt Nam. Giữa Vinaxuki và TMT Motor thực ra cũng có một số điểm giống nhau. Cả hai hãng xe này cũng bắt đầu vào thị trường với những sản phẩm xe tải. Có thời điểm, hai thương hiệu xe tải Vinaxuki và Cửu Long (TMT Motor) rất dễ được bắt gặp trên nhiều con đường trên khắp cả nước. Và trong giai đoạn 2011-2012, cả hai cùng rơi vào những giai đoạn khó khăn khiến cho doanh số giảm và lợi nhuận giảm. Nhưng khác với Vinaxuki, TMT Motor đã gượng dậy được và đến năm 2015 bắt tay với Tata Motors – hãng sản xuất ô tô lớn nhất của Ấn Độ. Cái bắt tay này được kỳ vọng sẽ đưa TMT lên một tầm cao mới trong ngành công nghiệp ô tô, giống như con đường mà Tập đoàn Trường Hải đã lựa chọn khi bắt tay với các đối tác Hàn Quốc và Nhật Bản.

Theo các thỏa thuận được ký kết giữa hai bên, TMT Motor sẽ là nhà phân phối và lắp ráp những chiếc xe thương mại của Tata tại Việt Nam. Ngược lại, Tata sẽ cả xe nhập khẩu nguyên chiếc và linh kiện ô tô cũng như chuyển giao công nghệ sản xuất cho TMT. Thậm chí, phát biểu tại buổi Ký kết hiệp định với TATA Motor, Chủ tịch HĐQT Bùi Văn Hữu đã khẳng định mục tiêu của TMT Motor là xây dựng thương hiệu TATA, đồng thời cung cấp sản phẩm và dịch vụ mang thương hiệu TATA đạt tiêu chuẩn toàn cầu cho khách hàng Việt Nam. Sự hợp tác với Tata Motors đúng là đã mang lại luồng sinh khí mới chi TMT Motor và điều này được thể hiện bằng kết quả năm 2015.

Nhưng niềm vui chẳng được tày gang với TMT Motor, chỉ một năm sau đó thì kết quả kinh doanh lại theo chiều hướng ngược lại. Vậy điều gì đang xảy ra ở TMT Motor?

Điểm yếu chết người

Trong công văn giải trình về kết quả kinh doanh năm 2016, TMT Motor lý giải rằng nguyên nhân lợi nhuận giảm do doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ giảm 837 tỷ đồng, trong khi đó chi phí tài chính lại tăng 21,15 tỷ đồng so với năm 2015. Nguyên nhân sâu xa sau đó được chính TMT xác định là do “một số thị trường chưa khai thác tốt do một số đại lý tại tỉnh, thành phố đó gặp khó khăn do đầu tư dàn trải dẫn đến mất cân đối tài chính. Điều này dẫn đến thị phần không những không tăng mà còn bị giảm sút”.

Ngoài ra, một số đại lý chưa thực hiện tốt dịch vụ sau bán hàng, chưa thực hiện nghiêm túc công tác phát triển thị trường theo chủ trương định hướng của Cty, chưa trưng bày đầy đủ sản phẩm do TMT sản xuất, lắp ráp, phân phối, chưa chủ động tìm kiếm khách hàng mà chỉ bán sản phẩm khi có khách hàng đến nên dẫn đến thị phần bị thu hẹp, doanh số sụt giảm. Tất cả những nguyên nhân ở trên đều thể hiện rằng TMT Motor đang gặp khó về vấn đề quản trị và yếu kém trong khâu tổ chức bán hàng. Những tưởng rằng ban lãnh đạo Cty đã nhận ra vấn đề và sẽ thực hiện được lời hứa sửa đổi, nhưng kết quả kinh doanh quý I cho thấy điều đó chưa hề được sửa đổi chút nào.

Thực tế thì TMT Motor đã từng rơi vào khủng hoảng. Trong giai đoạn 2010-2012, doanh thu của Cty này giảm từ 1.444 tỷ đồng xuống còn 469 tỷ đồng. Nhưng rồi TMT Motor cũng đã biết cách vượt qua. Nếu như năm 2012, hoạt động sản xuất lắp ráp ô tô chỉ mang về cho hãng xe này chưa đầy 2 tỷ đồng và 7,2 tỷ đồng vào năm 2013, đến năm 2014 Cty đã đạt lợi nhuận trước thuế gấp hơn 10 lần, đạt 78 tỷ đồng, và 190 tỷ năm 2015. Những kinh nghiệm vượt qua khủng hoảng đó có giúp được TMT Motor lần này hay không vẫn còn phải đợi thời gian trả lời.