Số hóa thị trường nhà đất

Ảnh minh hoạ.

Giao dịch BĐS gồm mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, thuê mua, thế chấp, góp vốn, chuyển đổi, thừa kế... Các hoạt động giao dịch cần bảo đảm công khai, minh bạch và được cập nhật vào hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở, thị trường BĐS. Nguyên tắc là khuyến khích giao dịch BĐS qua sàn, trung tâm hoặc phương thức điện tử; mục tiêu là nâng cao tính minh bạch, hiệu quả giám sát.

Từ lâu nay, phần lớn giao dịch BĐS được thực hiện giữa các cá nhân với nhau, hoặc tại các sàn do DN quản lý; không ít những giao dịch được thực hiện kiểu “lướt sóng” nhằm hưởng chênh lệch ngắn hạn, vừa khiến Nhà nước thất thu thuế, vừa làm nhiễu loạn thị trường. Để thúc đẩy thị trường BĐS phát triển lành mạnh, an toàn, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo đẩy mạnh việc thành lập Trung tâm giao dịch BĐS và quyền sử dụng đất của Nhà nước. Bộ Xây dựng được giao nghiên cứu mô hình này để giao dịch nhà đất online như chứng khoán, nhằm chuyển đổi số liên thông các thủ tục đất đai. Trung tâm giao dịch BĐS của Nhà nước dự kiến sẽ được thí điểm vào năm 2026 - 2027. Mọi giao dịch liên quan BĐS, từ mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, thuê mua… khi ấy sẽ phải thực hiện qua trung tâm này.

Cũng tại dự thảo Nghị định, Bộ Xây dựng bổ sung quy định về thông tin, dữ liệu giao dịch nhà đất. Các dữ liệu sẽ thu thập gồm số lượng, diện tích, giá trị giao dịch, lượng tồn kho. Phương thức gồm giao dịch trực tiếp giữa chủ đầu tư và người nhận chuyển nhượng; giao dịch qua công chứng, sàn BĐS...

Dự thảo cũng đề xuất tạo mã số BĐS và quản lý trên hệ thống thông tin. Mỗi dự án BĐS sẽ được gắn tự động một mã số duy nhất, bảo đảm tính định danh và không thay đổi trong suốt vòng đời dữ liệu. Cơ quan chuyên môn cấp tỉnh sẽ khởi tạo mã số này trên địa bàn tại thời điểm dự án được chấp thuận, phê duyệt đồng thời liên kết, cập nhật dữ liệu với từng sản phẩm trong dự án đó.

Cùng với đó, tổ chức, cá nhân phải cung cấp thông tin sở hữu nhà ở để tích hợp vào hệ thống thông tin quốc gia từ 2026. Các thông tin sẽ thu thập gồm họ tên, số định danh, giấy tờ pháp lý; loại hình nhà sở hữu, địa chỉ, diện tích, số lượng; thời hạn và hình thức sở hữu; tình trạng pháp lý.

Luật Đất đai đã có quy định về xây dựng hệ thống thông tin đất đai quốc gia thống nhất, đa mục tiêu, số hóa hồ sơ địa chính chi tiết từng thửa đất... Số hóa các dữ liệu liên quan đất đai với các biện pháp trong dự thảo Nghị định nêu trên là biện pháp căn cơ nhất để thị trường BĐS được phát triển một cách lành mạnh, bền vững; hạn chế tối đa những hành vi trốn thuế hay “thổi giá” BĐS.