Sân chơi TPP: Nhận diện “Một danh mục chọn bỏ”

Hiệp định TPP gồm 30 chương, cung cấp đầy đủ thông tin chi tiết về các cam kết và các điều khoản áp dụng với tất cả các nước thành viên. Và một trong những vấn đề được chú ý bởi các nhà đầu tư và DN liên quan đến các nguyên tắc đầu tư này được mô tả gói gọn trong 5 từ: “một danh mục chọn bỏ”. Vậy “danh mục chọn bỏ” ở đây là gì và ảnh hưởng thế nào đến các DN?

Hiểu thế nào

Nguyên tắc đầu tư yêu cầu các thành viên TPP chấp nhận các nghĩa vụ, các quy định về đầu tư dựa trên cơ sở “một danh mục chọn bỏ”. Điều này được hiểu rằng thị trường các nước mở hoàn toàn đối với các nhà đầu tư nước ngoài, trừ khi các thành viên đưa ra một ngoại lệ (biện pháp bảo lưu không tương thích) trong một trong hai Phụ lục cụ thể của quốc gia đó đính kèm Hiệp định TPP: (1) Các biện pháp hiện hành trong đó một quốc gia chấp nhận nghĩa vụ không đưa ra các biện pháp hạn chế hơn trong tương lai và ràng buộc bất kỳ sự tự do hóa nào trong tương lai. (2) Các biện pháp và chính sách mà theo đó một quốc gia duy trì quyền tự do làm theo ý mình một cách đầy đủ trong tương lai. Tùy theo mức độ cam kết của các thành viên TPP, theo đó có hai mức độ cam kết là cam kết toàn bộ và cam kết kèm theo những hạn chế.

Nếu các nước thành viên không đưa ra danh mục chọn bỏ (negative approach) thì phải chấp nhận tất cả các nghĩa vụ - đây là cam kết toàn bộ. Tuy nhiên, nếu các nước thành viên TPP đã đưa ra một danh mục chọn bỏ thì với những gì đã được nêu ra trong danh mục chọn bỏ (danh mục bảo lưu không tương thích), các nước thành viên này được quyền bảo lưu những vấn đề mình đã nêu ra.

Mục đích

Như đã đề cập đầu tư dưới cơ sở “danh mục chọn bỏ”, tức theo đó quốc gia thành viên quyết định đưa ra một danh mục chọn bỏ, thì quốc gia thành viên đó được duy trì quyền tự do làm theo ý mình một cách đầy đủ trong tương lai đối với các bảo lưu đó. Như vậy, nguyên tắc này đã mở ra cho các nước thành viên sự lựa chọn, sự bảo lưu nhất định để phù hợp với hoàn cảnh kinh tế-xã hội, chính trị, văn hóa… của mỗi quốc gia. Đồng thời tạo điều kiện cho các quốc gia thành viên dễ dàng tham gia vào Hiệp định TPP, xây dựng lộ trình riêng cho đất nước mình, dễ dàng thích nghi với các ràng buộc của Hiệp định TPP. Mục đích cuối cùng là hướng tới việc phát triển bền vững.