Sâm giả giá rẻ và lỗ hổng kiểm định

Sâm Ngọc Linh - “quốc bảo” của dược liệu Việt Nam đang được định hướng và kỳ vọng mang lại hàng tỉ đô la trong tương lai không xa. Thế nhưng, giấc mơ ấy đang bị đe dọa bởi nạn hàng giả, hàng nhái và những lỗ hổng trong quản lý, kiểm định.
Du khách Hàn Quốc tham quan phiên chợ sâm Ngọc Linh tại huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam. Ảnh: Nguyễn Hoàng

Tình trạng trà trộn sâm giả

Anh Hồ Văn Nên - một hộ trồng sâm lâu năm ở xã Trà Linh, huyện Nam Trà My - liên tục nhận được các cuộc gọi hỏi mua “sâm Ngọc Linh xịn” với giá chỉ trên 10 triệu đồng/kg. Điều đáng nói, người mua khẳng định đã mua sâm từ chính… anh Nên.

“Họ gửi ảnh, tôi nhìn là biết ngay hàng giả. Không phải sâm của tôi, cũng chẳng phải sâm Ngọc Linh. Họ lợi dụng tên tôi để bán hàng dỏm”, anh Nên bức xúc.

Tình trạng mạo danh, trà trộn sâm giả đang diễn ra phổ biến tại “thủ phủ” sâm Nam Trà My. Từ sâm tươi, rượu ngâm, trà túi lọc đến viên nang, sản phẩm tự xưng “sâm Ngọc Linh” xuất hiện tràn lan. Giá dao động từ vài triệu đến vài chục triệu đồng/kg, nhưng hầu hết không được kiểm định hay truy xuất nguồn gốc.

“Người tiêu dùng không phân biệt được thật - giả, mua nhầm hàng kém chất lượng rồi quay lưng với sâm thật. Thiệt hại lớn nhất là người trồng và doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc”, ông Trần Văn Mẫn - Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Trà My - cảnh báo.

Theo thống kê, huyện Nam Trà My có khoảng 1.500 hộ dân trồng sâm trên hơn 1.200ha, trong đó hơn 1.000ha đã cho thu hoạch. Giá sâm tươi dao động từ 75 đến 100 triệu đồng/kg, thậm chí có củ lên tới 200 triệu đồng. Tuy nhiên, ngay cả tại các phiên chợ sâm do chính quyền tổ chức, giá bán hiện nay cũng đã giảm gần một nửa so với vài năm trước.

Thiếu công cụ kiểm định

Một trong những nguyên nhân lớn khiến sâm giả hoành hành là thiếu công cụ kiểm định chất lượng tại chỗ.

Ông Trịnh Minh Quý - Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp huyện Nam Trà My - cho biết, hiện nay địa phương không có thiết bị giám định ADN hay phòng xét nghiệm hoạt chất.

“Chúng tôi chỉ phân biệt bằng mắt thường: độ mềm, màu củ, vết sẹo… Nhưng hàng giả giờ được chế biến rất tinh vi, hình dáng rất giống. Không có thiết bị, không có quy chuẩn giám định thì không thể bảo vệ được thương hiệu”, ông Quý nhấn mạnh.

Ông Quý đề xuất cần đầu tư ngay một phòng kiểm nghiệm tại địa phương, đồng thời ứng dụng công nghệ mã hóa nguồn gốc để truy xuất lô hàng từ vùng trồng đến sản phẩm cuối cùng.

Trong khi đó, chi phí kiểm định hiện quá cao, thời gian kéo dài, khiến người trồng nhỏ lẻ và doanh nghiệp vừa và nhỏ khó tiếp cận. Điều này vô hình trung mở đường cho hàng giả lũng đoạn thị trường.

Trong năm 2024, tỉnh Quảng Nam đã phê duyệt hơn 1.800 tỉ đồng cho chương trình phát triển Sâm Việt Nam đến năm 2030. Nội dung chính gồm quy hoạch vùng trồng, cấp mã số, xây dựng trung tâm kiểm định, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc bằng QR code, tem chống giả…

Tuy vậy, thực tế hệ thống phân phối sâm thật vẫn chủ yếu dựa vào hình thức mua bán tay ngang. Thiếu sàn giao dịch, trung tâm đấu giá, chuẩn hóa nhận diện… khiến người tiêu dùng dễ bị đánh lừa, còn người trồng thì thiệt đơn thiệt kép.

Ông Nguyễn Đức Lực - Chủ tịch Hội sâm Ngọc Linh Quảng Nam, Giám đốc Công ty TNHH Sâm Sâm - thẳng thắn: “Hiện chưa ai bị xử lý hình sự vì bán sâm giả. Trong khi đó, thiệt hại với doanh nghiệp và nông dân là không thể đo đếm. Một khi lòng tin mất đi thì khó mà lấy lại được”.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam - ông Hồ Quang Bửu - cho rằng, muốn bảo vệ thương hiệu sâm Ngọc Linh cần kết hợp nhiều giải pháp: Từ hoàn thiện pháp lý, đầu tư hệ thống kiểm định hiện đại, đến xử lý nghiêm hành vi gian lận và đặc biệt là truyền thông định hướng tiêu dùng.

Theo Báo Lao Động

Nâng cao giá trị cà phê cần bắt đầu từ đất khỏe và sinh kế bền vững

Với chủ đề “Các xu thế hiện tại trong ngành cà phê và định hướng phát triển trong tương lai”, Hội nghị Quốc tế Cà phê Việt Nam (VICO) 2026 tập trung thảo luận các vấn đề lớn đang định hình tương lai ngành cà phê, bao gồm biến động thị trường, các quy định mới, chất lượng và giá trị gia tăng, biến đổi khí hậu, tài chính xanh, công nghệ và sự hợp tác giữa các quốc gia sản xuất. Tại Hội nghị, đại diện Nestlé Việt Nam đã chia sẻ quan điểm về những thay đổi cần thiết để ngành cà phê Việt Nam chuyển từ lợi thế về sản lượng sang lợi thế về chất lượng, giá trị và khả năng cung ứng bền vững.

Cuộc cạnh tranh giữ thị phần hàng Việt bằng năng lực thực chất

Mục tiêu duy trì tỷ lệ hàng Việt trên 80% tại siêu thị và trung tâm thương mại đến năm 2030 đặt ra yêu cầu vượt xa việc mở rộng diện tích trưng bày. Muốn trụ vững trên kệ hàng, nhà sản xuất trong nước phải chứng minh năng lực bằng chất lượng, giá thành, khả năng cung ứng liên tục và độ nhạy bén với thị hiếu tiêu dùng.

Cơ hội giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế khi giá điện, xăng dầu hạ nhiệt

Việc giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân và đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% từ ngày 1/11/2026 được kỳ vọng góp phần giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, người dân. Tuy nhiên, hiệu quả của các chính sách này không chỉ nằm ở mức giảm giá năng lượng mà còn ở khả năng chuyển phần tiết kiệm thành giá thành sản phẩm, dịch vụ hợp lý hơn.

Doanh nghiệp tìm lời giải cho bài toán phát triển nông nghiệp bền vững

Trước áp lực biến đổi khí hậu, tài nguyên thu hẹp và yêu cầu nâng cao năng suất, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới phương thức canh tác và đa dạng hóa cây trồng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị nông sản.

Hồ tiêu và bài toán giá trị gia tăng sau cánh đồng

Dù xuất khẩu hồ tiêu vượt 1,3 tỷ USD nhờ sức mua từ các thị trường lớn, ngành tiêu Việt Nam đang đối mặt với nghịch lý: giá xuất khẩu bình quân giảm nhẹ và nguồn cung nội địa thu hẹp. Bài toán tăng trưởng không còn nằm ở sản lượng xuất thô mà ở năng lực chế biến sâu và củng cố chuỗi giá trị.

Video