Quyền lợi người gửi tiền được bảo vệ ra sao trong Luật các TCTD sửa đổi?

Dự thảo đưa ra hành lang pháp lý với các hình thức xử lý phù hợp bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền và giữ vững sự ổn định, an toàn hệ thống ngân hàng.

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung luật Các tổ chức tín dụng được xây dựng để hoàn thiện khuôn khổ pháp lý xử lý tổ chức tín dụng yếu kém là rất cần thiết, nhằm thể chế hóa chủ trương chính sách của Đảng, phù hợp với Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, cũng như đáp ứng yêu cầu cấp bách của thực tiễn.

Một trong những quan điểm cốt lõi của Dự thảo là đưa ra hành lang pháp lý với các hình thức xử lý phù hợp với cơ chế thị trường trên nguyên tắc thận trọng, bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền và giữ vững sự ổn định, an toàn hệ thống.

Một trong những lo lắng của người gửi tiền trong quá trình cơ cấu lại hệ thống các TCTD là khả năng thiệt hại khi có TCTD bị xử lý pháp nhân theo hướng cho phá sản.

Tuy nhiên, với việc Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam và các cơ quan có liên quan được trao thêm chức năng cho vay hỗ trợ tài chính cũng như tham gia vào quá trình kiểm soát đặc biệt, đánh giá kế hoạch phục hồi của các TCTD được kiểm soát đặc biệt sẽ góp phần giảm nguy cơ đổ vỡ. Với những TCTD quy mô nhỏ, gặp khó khăn tạm thời về tài chính, khoản cho vay hỗ trợ từ Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam sẽ phần nào bù đắp thiếu hụt và giúp TCTD này ổn định hoạt động.

Bên cạnh đó, trong trường hợp TCTD yếu kém không thể phục hồi và buộc phải xử lý phá sản, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam sẽ đứng ra chi trả cho người gửi tiền theo hạn mức (75 triệu đồng đối với tổng số tiền gửi cả gốc và lãi của mỗi cá nhân tại một TCTD).

Trong trường hợp người gửi tiền có số tiền gửi lớn hơn hạn mức, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các TCTD quy định: Trên cơ sở đề nghị của NHNN, Chính phủ quyết định mức cho vay đặc biệt, lãi suất cho vay đặc biệt của NHNN đối với TCTD được kiểm soát đặc biệt để chi trả số tiền gửi của cá nhân còn lại sau khi đã được tổ chức BHTG chi trả theo quy định và cơ chế xử lý từ ngân sách nhà nước đối với số tiền cho vay đặc biệt không thu hồi được. Đối tượng được chi trả tiền gửi không bao gồm người quản lý, người điều hành, cổ đông, thành viên góp vốn và người có liên quan của TCTD đó.

Trước đó, Chính phủ đã trình Quốc hội dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng. Tờ trình của Chính phủ về Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung luật Các tổ chức tín dụng nêu rõ, lần sửa đổi này đã làm rõ khái niệm về kiểm soát đặc biệt. Cụ thể, kiểm soát đặc biệt là việc tổ chức tín dụng được thành lập và hoạt động theo Luật Các tổ chức tín dụng được đặt dưới sự kiểm soát trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước.

Dự thảo luật cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định hiện hành tại Luật Các tổ chức tín dụng về nâng cao năng lực quản trị điều hành, xử lý tình trạng sở hữu chéo, ngăn ngừa nợ xấu mới, tổ chức tín dụng yếu kém mới phát sinh.

Như, bổ sung trường hợp mua bán, chuyển nhượng cổ phần có giá trị từ 1% vốn điều lệ của tổ chức tín dụng trở lên phải được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận bằng văn bản trước khi thực hiện. Dự thảo sửa đổi cũng nêu rõ ”tổ chức tín dụng không được cấp tín dụng cho khách hàng để góp vốn, mua cổ phần của tổ chức tín dụng”.

Quy định về trường hợp tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài không đạt hoặc có khả năng không đạt tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, nhưng chưa đến mức bị đặt vào tình trạng kiểm soát đặc biệt cũng được sửa đổi. Theo đó, trong trường hợp này tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải báo cáo Ngân hàng Nhà nước giải pháp, kế hoạch khắc phục và Ngân hàng Nhà nước có một số quyền để xử lý trường hợp này (yêu cầu tăng vốn, yêu cầu hạn chế, thu hẹp phạm vi hoạt động …).

Dự thảo luật bổ sung thêm các quy định về nguồn thông tin để phát hiện tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt (qua báo cáo của tổ chức tín dụng, hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng, kiểm toán độc lập, hoạt động của cơ quan Nhà nước, cơ quan giám sát nước ngoài).

Lần sửa đổi này cũng bổ sung thêm một số trường hợp có thể xem xét đặt tổ chức tín dụng vào kiểm soát đặc biệt, như trường hợp mất khả năng thanh toán; có nguy cơ mất khả năng thanh toán do mô hình kinh doanh tiềm ẩn rủi ro, vi phạm pháp luật của người quản lý, người điều hành; trường hợp có kiến nghị của cơ quan thực hiện chức năng thanh tra, giám sát ngân hàng hoặc theo đề nghị của tổ chức tín dụng.

Về thầm quyền, dự thảo luật quy định Chính phủ quyết định chủ trương và phê duyệt phương án phá sản, chuyển giao bắt buộc tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt theo đề nghị của Ngân hàng Nhà nước. Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương phục hồi, xử lý pháp nhân ngân hàng thương mại, ngân hàng hợp tác xã, công ty tài chính; mức cho vay đặc biệt với lãi suất ưu đãi đối với tổ chức tín dụng được kiểm soát, theo đề nghị của Ngân hàng Nhà nước, trừ phương án phá sản.