Ông Trump đánh thuế ôtô 25%, leo thang căng thẳng thương mại

Sắc lệnh thuế của Tổng thống Mỹ Donald Trump có hiệu lực từ ngày 3.4. Ảnh: Xinhua

"Chúng tôi sẽ áp thuế 25% với tất cả các xe không được sản xuất tại Mỹ" - Reuters dẫn lời ông Trump tuyên bố trong một sự kiện tại Phòng Bầu dục ngày 26.3.

Tổng thống Donald Trump coi thuế quan là vũ khí giúp tăng ngân sách, bù đắp cho chính sách cắt giảm thuế mà ông từng hứa hẹn, đồng thời thúc đẩy ngành công nghiệp Mỹ đang suy yếu.

Việc thu thuế sẽ bắt đầu từ ngày 3.4, ngay sau khi ông dự kiến công bố một loạt thuế đối ứng nhằm vào các nước có thâm hụt thương mại lớn với Mỹ vào ngày 2.4.

Động thái này ngay lập tức gây phản ứng mạnh mẽ. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cảnh báo đây là "tin xấu cho doanh nghiệp, và tin tồi tệ hơn đối với người tiêu dùng".

Thủ tướng Canada Mark Carney thậm chí gọi đây là "đòn tấn công trực diện" vào người lao động nước này.

"Chúng tôi sẽ bảo vệ công nhân, bảo vệ doanh nghiệp và bảo vệ đất nước mình bằng mọi giá" - ông Carney tuyên bố cứng rắn.

Trong khi đó, Liên đoàn Công nhân Ôtô Mỹ (UAW) lại ca ngợi quyết định này. Chủ tịch UAW Shawn Fain cho rằng đây là "bước đi đúng đắn giúp mang lại việc làm cho người lao động Mỹ". Ông kêu gọi các hãng xe, từ "Big 3" (Ford, GM, Stellantis) đến Volkswagen, nhanh chóng tái đầu tư vào Mỹ.

Tuy nhiên, phản ứng từ thị trường tài chính lại đầy tiêu cực. Cổ phiếu các hãng xe đồng loạt lao dốc trong phiên giao dịch ngoài giờ, kéo theo chỉ số chứng khoán Mỹ giảm mạnh.

Cơ sở pháp lý cho quyết định tăng thuế nói trên bắt nguồn từ cuộc điều tra an ninh quốc gia năm 2019 theo Mục 232 Đạo luật Thương mại 1962 dưới thời ông Trump. Khi đó, báo cáo kết luận ôtô nhập khẩu gây tổn hại đến an ninh Mỹ, nhưng ông Trump chưa hành động.

Quyết định áp thuế lần này được thực hiện gấp rút đến mức Nhà Trắng phải tạm miễn thuế cho linh kiện ôtô nhập khẩu để tránh gián đoạn sản xuất.

Các bộ phận tuân thủ Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) sẽ không bị đánh thuế ngay lập tức, nhưng có thể bị áp thuế sau khi Bộ Thương mại và Hải quan Mỹ hoàn tất quy trình.

Cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ Brad Setser nhận định khoảng 4 triệu ôtô nhập khẩu từ Canada và Mexico sẽ chịu mức thuế 25%, khiến giá xe tăng cao và ảnh hưởng đến doanh số tại Mỹ trong thời gian tới.

Ông cũng cảnh báo mức thuế ôtô này có thể vi phạm USMCA và tác động tiêu cực đến thỏa thuận thương mại với Hàn Quốc.

Năm 2024, Mỹ đã nhập khẩu 474 tỉ USD sản phẩm ôtô, trong đó có 220 tỉ USD là xe nguyên chiếc. Các đối tác cung cấp lớn nhất gồm Mexico, Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada và Đức - tất cả đều là đồng minh quan trọng của Mỹ.