Ngân hàng vào cuộc đua lãi suất

Cạnh tranh ngày càng khốc liệt

Khoảng hai tháng nay, nhiều ngân hàng thương mại liên tục điều chỉnh tăng lãi suất tiền gửi ở các kỳ hạn. Nếu như vài tháng trước, lãi suất tiền gửi kỳ hạn dài chỉ trong khoảng 6,5-8%/năm, thì nay mức lãi suất đã ở ngưỡng 8,5-8,7%/năm.

Theo đó, VPBank công bố mức lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tăng lên 7,3%/năm; OCB cũng tăng 0,1-0,2 %/năm ở một số kỳ hạn, với mức lãi suất cao nhất đang áp dụng là 7,7% cho kỳ hạn 36 tháng.

Bên cạnh đó, nhiều ngân hàng tiếp tục chương trình khuyến mãi tặng thêm quà, hoặc tăng thêm lãi suất để tri ân khách hàng với những mức tiền gửi phù hợp. Điển hình như tại SHB, lãi suất huy động lên đến 7,4%/năm đối với khoản tiền dưới 2 tỉ đồng cho kỳ hạn từ 6-11 tháng. Trước đó, hồi tháng 10.2018, ngân hàng này cũng đã điều chỉnh tăng lãi suất cho các kỳ hạn ngắn hơn.

Vietcombank hay BIDV, cũng điều chỉnh lãi suất huy động VND tăng từ 0,1-0,3 điểm % ở nhiều kỳ hạn dưới 12 tháng. Techcombank cũng điều chỉnh tăng nhẹ lãi suất, hiện lãi suất 6%/năm ở kỳ hạn 6-11 tháng, nhưng lên đến 6,8% ở kỳ hạn 12 tháng...

Nhu cầu vay vốn của các doanh nghiệp cuối năm tăng cao đã đẩy các ngân hàng vào tình trạng thanh khoản eo hẹp hơn và phải tìm cách huy động vốn để đáp ứng nhu cầu cho vay ra.

Trên thực tế, hoạt động huy động vốn của các tổ chức tín dụng bắt đầu chậm đi từ quý III, còn tín dụng tăng nhanh hơn. Theo Tổng cục thống kê, đến ngày 20.9.2018, tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế đạt 9,52%, cao hơn tốc độ tăng tổng phương tiện thanh toán (8,74%) và tăng huy động vốn của các TCTD (9,15%). Để gia tăng nguồn vốn, bên cạnh cuộc đua tăng lãi suất, nhiều ngân hàng còn thi nhau phát hành trái phiếu kỳ hạn dài để bổ sung nguồn vốn trung dài hạn.

Mới đây nhất là đợt phát hành 4.000 tỉ đồng trái phiếu của BIDV với kỳ hạn 7 năm và 10 năm. Vietcombank cũng vừa huy động 550 tỉ đồng trái phiếu qua 6 đợt phát hành từ đầu năm đến nay. VietinBank hồi giữa năm cũng hoàn tất phát hành 5.000 tỉ đồng từ trái phiếu.

Việc huy động tiền vốn từ trái phiếu nhiều hơn giúp ngân hàng có thêm lượng vốn đáng kể để kinh doanh, bên cạnh việc huy động từ thị trường dân cư, đồng thời cũng giúp các ngân hàng cải thiện lại hệ số an toàn vốn tối thiểu, nhiều chuyên gia nhận định.

Lý giải cho việc tăng lãi suất huy động vào cuối năm, giới chuyên gia cho rằng đây là hiện tượng bình thường, các ngân hàng tranh thủ hút mạnh tiền nhàn rỗi để chuẩn bị đợt vay vốn của doanh nghiệp cuối năm. Tuy nhiên, điều này cũng là một thách thức lớn đối với chi phí lãi vay của các doanh nghiệp trong thời gian tới.

Và để hỗ trợ thị trường, từ đầu tháng 10 đến nay, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã bơm ròng hơn 107.230 tỉ đồng vào thị trường. Riêng tuần từ 12-16.11, NHNN đã bơm ròng hơn 5.400 tỉ đồng. Bất chấp việc liên tục bơm tiền vào thị trường, lãi suất ngân hàng vẫn liên tục tăng và neo ở mức cao.

Ảnh hưởng cuộc chiến thương mại rất khó lường

Nhận định về nguyên nhân, chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cho rằng hiện tại, tỷ giá của VND so với USD đang có áp lực tăng giá, do chiến tranh thương mại Trung-Mỹ đã buộc Trung Quốc phải phá giá đồng NDT ở mức độ rất mạnh để đối phó với việc hàng hóa của Trung Quốc bị thuế nhập khẩu cao, tạo lợi thế cạnh tranh để tăng tỷ giá lên. Những lý do đó khiến giới đầu cơ ngoại tệ cho rằng tỷ giá VND sẽ phải điều chỉnh để giới hạn nhập siêu từ Trung Quốc vào Việt Nam. Điều này đã làm tăng lãi suất và các ngân hàng đang phải giữ lãi suất huy động ở mức cao, nhằm hạn chế việc khách hàng rút tiền đồng để mua USD găm giữ ngoại tệ.

Trong một diễn biến khác, mới đây, các nhà hoạch định chính sách đã bắt đầu phát đi tín hiệu về khả năng tăng lãi suất chậm lại của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) trong năm 2019. Theo đó, FED có thể sẽ có kế hoạch tăng lãi suất chậm lại hoặc thậm chí là chấm dứt chu kỳ thắt chặt hiện tại và thay vào đó sẽ "án binh bất động" cho đến khi bức tranh kinh tế trở nên rõ ràng hơn. Nếu điều này trở thành hiện thực, tình hình tỷ giá và lãi suất của Việt Nam sẽ được giảm bớt áp lực và trở nên dễ thở hơn.

Hiện tại, tâm điểm đang được giới đầu tư chờ đợi là cuộc họp của FED về lãi suất đồng USD. Song nhìn về dài hạn, giới tài chính thế giới vẫn dự đoán đồng USD sẽ giảm giá, vì kinh tế Mỹ bộc lộ nhiều tín hiệu cho thấy đã qua thời kỳ tăng trưởng đỉnh điểm, và sẽ chịu tổn thất từ cuộc chiến thương mại với Trung Quốc.

Hầu hết các chuyên gia đều nhận định tình trạng tăng lãi suất có thể sẽ kéo dài đến thời điểm trước Tết Nguyên đán. Sau Tết, tính thanh khoản của hệ thống ngân hàng dồi dào hơn, khi đó, thị trường lãi suất trong nước sẽ tạm ổn định. Tuy nhiên, không thể lường trước được việc, sau Tết những cơn biến động trên thị trường tài chính thế giới và sự biến động trong hệ thống tài chính ngân hàng của Việt Nam sẽ tiếp tục gây áp lực lên lãi suất. Dự báo lãi suất trong năm 2019 có thể sẽ theo xu hướng tăng.

Ông Chua Hak Bin, Kinh tế trưởng Tập đoàn Maybank cho biết: "Việt Nam là một nền kinh tế có độ mở rất cao, tỷ giá đang có những biến động khó lường. Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung leo thang ở mức độ chưa từng có. Sự cứng rắn trong điều hành của NHNN về lãi suất và tăng trưởng tín dụng đã được thể hiện, song điều hành tỷ giá nên được đặt trong bối cảnh dài hạn của năm nay và cả năm sau.VND đang ở giữa hai sức ép: Sức ép từ sự trượt giá của đồng NDT so với USD và sức ép từ việc cân bằng cán cân thương mại Mỹ - Việt, nếu tỷ giá được kìm nén, năm 2019 áp lực sẽ bị dồn nén lại”.

Phó giám đốc Khối Nghiên cứu và Phân tích của Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank Nguyễn Hoàng Linh chia sẻ: "Về phía doanh nghiệp, với việc Mỹ - nền kinh tế lớn nhất thế giới tăng trưởng tích cực, nhu cầu đầu tư, chi tiêu tăng lên, tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu. Các doanh nghiệp vì thế cần tận dụng cơ hội này đẩy mạnh lợi thế cạnh tranh, bên cạnh việc sử dụng linh hoạt các công cụ phòng vệ rủi ro tỷ giá, rủi ro lãi suất nhằm đảm bảo hoạt động kinh doanh ít chịu ảnh hưởng bởi các biến động khó lường trong tương lai”.

Đại diện NHNN cho biết cơ quan này vẫn đang theo dõi chặt chẽ diễn biến lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại trong thời gian gần đây. Các ngân hàng chỉ tăng lãi suất huy động, nếu tăng cả lãi suất cho vay ở mức bất hợp lý sẽ bị NHNN “tuýt còi”.

Lê Vũ