Doanh nghiệp gỗ tìm cách làm hài lòng thị trường EU

Năm 2014, giá trị XK gỗ và sản phẩm gỗ Việt Nam đạt 6,23 tỉ USD, tăng 11,5%  so với năm 2013. XK sang hầu hết các thị trường lớn của Việt Nam đều tăng trưởng và đạt doanh số cao, đáng chú ý là XK qua Mỹ năm 2014 đạt 2,23 tỉ USD, Nhật Bản đạt 952 triệu USD, và EU đạt 740 USD.

Năm 2015, XK gỗ được đánh giá sẽ có sự tăng trưởng tốt so với năm trước bởi các doanh nghiệp trong lĩnh vực này đã có nhiều biện pháp mở rộng thị trường và các đơn hàng chất lượng cao. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, kim ngạch XK gỗ và các sản phẩm từ gỗ trong 10 tháng đầu năm 2015 đạt 5,2 tỷ USD, tăng 9,2% so với cùng kỳ năm 2014.

Ông Nguyễn Tôn Quyền - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam khẳng định: Năm 2015, XK gỗ sẽ đạt  trên 7 tỷ USD, tăng trưởng khoảng 10% (so với 6,3 tỷ USD của năm 2014).

Nhu cầu tiêu dùng gỗ của thế giới rất lớn, khoảng 230 tỷ USD/năm, riêng EU là 85 tỷ USD/năm, Mỹ là 28 tỷ USD/năm. Việt Nam hiện mới chỉ XK sang Mỹ 2 tỷ USD hay 800 triệu USD sang EU, vì thế, thị phần cho sản phẩm gỗ của Việt Nam tại các thị trường này còn rất lớn. Tuy nhiên, điều đáng nói là với các hiệp định thương mại tự do đã và sắp ký kết cùng các quy chế của một số thị trường đối với sản phẩm này, ngành gỗ Việt Nam cần phải có những thay đổi cụ thể để thích nghi.

Tại Hội thảo với chủ đề ‘Hai năm thực thi quy chế gỗ EU (EUTR) - Các nhà nhập khẩu tại EU cần gì từ các công ty Việt Nam’ vừa được NEPCon (một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Đan Mạch và có văn phòng tại Việt Nam) tổ chức, nhiều doanh nghiệp (DN) sản xuất sản phẩm gỗ cho rằng, những quy định từ EUTR và một số thủ tục mới từ thị trường này đã ảnh hưởng không nhỏ tới DN XK gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam.

Theo dự báo của Bộ Công Thương, kim ngạch XK gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam sang thị trường EU trong năm 2015 tăng 5% so với cùng kỳ năm 2014. Với một thị trường quan trọng như EU, chỉ đứng thứ 4 sau Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Quốc về kim ngạch nhập khẩu gỗ của Việt Nam, các chuyên gia cho rằng DN cần cải tiến quy trình sản xuất để có thể giải trình một cách khách quan và minh bạch dòng chảy của gỗ hợp pháp trong suốt hành trình từ khai thác, vận chuyển, thương mại, chế biến và sản xuất để ra được sản phẩm cuối cùng. Có thế mới có thể XK đi châu Âu một cách ‘an toàn’.

NEPCon đã chỉ ra rằng: EUTR đã có hiệu lực được hai năm tính đến ngày 03/03/2015. Đạo luật này được coi như một công cụ quan trọng để ngăn chặn việc sản xuất và buôn bán gỗ bất hợp pháp trong EU.

Thực tế tại Việt Nam, sau 2 năm thực thi EUTR, đã có nhiều vấn đề vướng mắc phát sinh. Một số DN thuộc Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh cho biết đang gặp vướng mắc về việc giải trình tính hợp pháp của gỗ tràm và gỗ cao su theo các tiêu chuẩn mà nhà nhập khẩu châu Âu chấp nhận. Ông Christian Sloth - chuyên gia về pháp lý rừng của NEPCon cho  biết:  Những ảnh hưởng của EUTR đến dòng chảy thương mại có thể sẽ chỉ rõ ràng trong thời gian dài. Một số cơ quan có thẩm quyền dường như vẫn chấp nhận giấy tờ mà không có các biện pháp tiếp theo để xác minh, việc này không phù hợp với hướng dẫn chính thức của EU.

Vì thế, hiện nay, các nhà nhập khẩu tại EU đang quay sang yêu cầu các bên trong chuỗi cung ứng của họ phải có các xác minh độc lập từ một bên thứ ba như là một biện pháp nhằm đảm bảo hệ thống trách nhiệm giải trình đủ mạnh và đáng tin cậy. Điều này khiến các DN XK sản phẩm gỗ của Việt Nam phải có hướng đi cụ thể hơn nếu muốn đưa hàng vào thị trường EU. Ông Peter Feilberg - Giám đốc điều hành NEPCon cho rằng, đã đến lúc các công ty trong ngành gỗ Việt Nam phải thiết lập hệ thống trách nhiệm giải trình để đảm bảo gỗ nhập khẩu được sử dụng trong các công đoạn chế biến là gỗ có nguồn gốc hợp pháp. Ngoài ra, DN cũng cần xem xét việc được chứng nhận và xác minh tính hợp pháp từ bên thứ ba.

Được biết, NEPCon đang cung cấp các bộ công cụ và chương trình đào tạo về trách nhiệm giải trình cho các DN vừa và nhỏ trong phạm vi các dự án liên quan đến Chương trình Tăng cường Thực thi Lâm luật, Quản trị Rừng và Thương mại Lâm sản (FLEGT) của EU tại Việt Nam và Cameroon. Đây cũng là một trong những giải pháp hướng dẫn cụ thể và xây dựng năng lực cho các DN sản xuất sản phẩm gỗ XK sang EU và các thị trường khác

Theo VEN