Doanh nghiệp “khỏe lên” rộng đường tiếp cận vốn vay

Cơ hội đến từ dòng tiền hồi phục

FiinGroup - một công ty tư vấn và phân tích tài chính tại Việt Nam vừa công bố Báo cáo “Tín dụng cho SME: Cơ hội và Rủi ro”. Theo báo cáo này, mức độ rủi ro của DNNVV tại Việt Nam hiện đang có sự cải thiện rõ rệt.

Cụ thể, nếu như trong giai đoạn 2022-2024, 60% DNNVV tại Việt Nam được xếp vào nhóm “rủi ro cao” và “rất cao”, thì đến giữa năm 2025 vừa qua tỷ lệ này đã giảm xuống còn 40%, trong khi gần 27% doanh nghiệp khác được xếp vào nhóm “rủi ro thấp” và “rất thấp”.

Các chuyên gia tại FiinGroup cho rằng, sau thời gian sàng lọc hậu Covid-19, hiện các doanh nghiệp còn trụ lại thị trường cơ bản đã có sự phục hồi; dòng tiền và khả năng trả nợ đều được cải thiện. Một trong những điểm đáng chú ý là hiện nay 85% DNNVV có nợ vay được khảo sát đã hoạt động từ 5 năm trở lên. Điều này cho thấy tín dụng không chỉ cung cấp vốn mà còn giúp cải thiện “sức khỏe“ của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo FiinGroup vẫn còn nhiều DNNVV có thời hoạt động trên 5 năm chưa từng tiếp cận vốn vay từ các NHTM.

“Đa số các doanh nghiệp này được đánh giá là có mức rủi ro trung bình hoặc thấp. Vì thế, đây sẽ là nhóm khách hàng tiềm năng, hội đủ tiêu chí về kinh nghiệm hoạt động và mức rủi ro để các NHTM tăng trưởng vốn vay trong các tháng cuối năm”, FiinGroup nhận định.

Giới chuyên gia nhận định, hoạt động khởi sắc trong sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp các ngành nghề hiện nay cũng có chuyển biến tích cực. Đến đầu tháng 8/2025, theo thống kê của VPBankS, đã có hơn 1.000 công ty niêm yết công bố báo cáo tài chính hoặc ước tính sơ bộ kết quả kinh doanh quý II/2025, với lợi nhuận sau thuế tăng trung bình 30,2% so với cùng kỳ 2024.

VPBankS cho rằng, hiện nay nhóm doanh nghiệp phi tài chính có mức tăng trưởng lợi nhuận quý II ở mức 41,7%, bất động sản khu công nghiệp tăng trưởng 153,6%; doanh nghiệp xuất khẩu tăng 63% và các doanh nghiệp lĩnh vực xây dựng, vật liệu tăng 25,5%. Điều này cho thấy sức khỏe tài chính của nhiều doanh nghiệp đã cải thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình xếp hạng tín dụng nội bộ và tiếp cận các gói vay ưu đãi. Đồng thời đây cũng là cơ hội để các NHTM tranh thủ tăng trưởng tín dụng các tháng cuối năm 2025.

Phân tích kỹ hơn cơ hội này, lấy ví dụ đối với doanh nghiệp ngành xây dựng, nhóm nghiên cứu của FiinGroup cho rằng, hiện nay các nhóm ngành xây dựng nhà ở, công trình kỹ thuật dân dụng có số lượng khoảng 57.000 doanh nghiệp. Tổng dư nợ vay vốn của nhóm doanh nghiệp này ước khoảng 26.000 tỷ đồng (đến cuối tháng 7/2025), hiện vẫn còn khoảng 31.000 doanh nghiệp nhóm này được đánh giá là có mức độ rủi ro trung bình hoặc thấp mà chưa tiếp cận vốn vay.

“Điều này cho thấy nếu các ngân hàng tập trung mở rộng tín dụng vào nhóm doanh nghiệp này thì mức độ an toàn trong quá trình quản lý khoản vay là khá an toàn và phù hợp với khẩu vị của nhiều ngân hàng thiên về ngân hàng bán lẻ”, FiinGroup nhìn nhận.

Nhiều NHTM có tỷ trọng cho vay khách hàng DNNVV ở mức 30-40% tổng dư nợ

Cần thêm sản phẩm cho vay theo ngành nghề

Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) có sản phẩm “Cấp tín dụng cho nhà đầu tư thứ cấp trong khu công nghiệp” với nhiều ưu đãi vượt trội và cơ chế linh hoạt, tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Theo đó, BIDV cung cấp mức tài trợ lên đến 80% tổng mức đầu tư, trong đó cho phép tài trợ từ giai đoạn thanh toán chi phí thuê đất lên đến 85% giá trị hợp đồng thuê lại đất, đây là mức cao hơn so với mặt bằng chung trên thị trường. Đồng thời, BIDV chấp nhận tài sản bảo đảm là Quyền tài sản phát sinh từ Hợp đồng thuê đất trong khu công nghiệp. Việc chấp nhận Quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng thuê đất trong khu công nghiệp làm tài sản bảo đảm mang lại sự chủ động cao hơn cho khách hàng trong việc sử dụng tài sản sẵn có để thế chấp, giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) đang cho vay phát triển kinh doanh không tài sản bảo đảm lên tới 1,5 tỷ đồng, lãi suất ưu đãi chỉ từ 1,33%/tháng dành cho chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ.

Cùng với cho vay phát triển sản xuất kinh doanh, ngành Ngân hàng cũng đang tích cực triển khai nhiều chương trình hỗ trợ người dân an cư lạc nghiệp. NHNN thông báo mức lãi suất cho vay của NHTM áp dụng đối với dư nợ của các khoản cho vay người trẻ dưới 35 tuổi mua nhà ở xã hội cho giai đoạn từ ngày 1/7/2025 đến ngày 31/12/2025: Lãi suất cho vay thấp hơn 2%/năm lãi suất cho vay trung dài hạn VND bình quân của 4 NHTM nhà nước Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank trong 5 năm đầu vay vốn (kể từ ngày giải ngân đầu tiên). Lãi suất cho vay áp dụng từ ngày 1/7/2025 đến ngày 31/12/2025 là 5,9%/năm. Bên cạnh đó, lãi suất cho vay thấp hơn 1%/năm lãi suất cho vay trung dài hạn VND bình quân của 4 NHTM nhà nước Agribank, BIDV, Vietcombank và Vietinbank trong 10 năm vay vốn tiếp theo (kể từ ngày giải ngân đầu tiên). NHNN cũng thông báo mức lãi suất cho vay của NHTM áp dụng đối với dư nợ của các khoản cho vay đối với khách hàng đầu tư dự án và mua nhà ở tại các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ với lãi suất cho vay đối với khách hàng là chủ đầu tư dự án là 6,4%/năm.

Trên cơ sở chỉ đạo của NHNN, các NHTM đã có các sản phẩm cho vay người trẻ tạo lập nhà ở, như ngân hàng ACB, Agribank, VietinBank, Vietcombank, BIDV, MB, VPBank… đưa ra các gói tín dụng với lãi suất ưu đãi cho người vay dưới 35 tuổi. Agribank công bố dành 10.000 tỷ đồng; Vietcombank tung sản phẩm tín dụng đặc biệt mang tên “Nhà mới thành đạt” dành riêng cho người trẻ từ 20 - 35 tuổi mua ngôi nhà đầu tiên; VietinBank áp dụng lãi suất 6,1%/năm kể từ 1/7/2025, thời gian ưu đãi tối đa đến 15 năm; VPBank triển khai gói vay mua nhà ưu đãi dành cho giới trẻ với lãi suất chỉ từ 5,2%/năm, kỳ hạn vay 25 năm; MB cũng ra mắt gói sản phẩm “MB Dream Home” dành cho người trẻ vay mua nhà với ưu đãi đặc biệt...

Nhiều ngân hàng khác cũng tập trung thiết kế, tung ra những sản phẩm tín dụng phù hợp với cá nhân và cho các doanh nghiệp nhỏ. Tỷ lệ dư nợ cho vay khách hàng DNNVV ở nhiều NHTM đạt mức trên 40%; và các khoản vay đều có lãi suất ưu đãi thấp hơn từ 0,5-1,5%/năm so với các khoản vay thông thường cùng kỳ hạn.

Đơn cử như gói tín dụng ngắn hạn 60.000 tỷ đồng của Agribank hiện đã tiếp cận hàng nghìn doanh nghiệp với mức lãi suất ưu đãi thấp hơn 1,2%/năm; gói “Competitive/Stable Interest Rates” (hạn mức 270.000 tỷ đồng) của Vietcombank hiện vẫn đang triển khai đến hết quý I/2026 với lãi suất tối thiểu 3,99%/năm, kỳ hạn cho vay linh hoạt từ 6-60 tháng.

Hầu hết các ngân hàng đều nhận định rằng, trong các tháng đầu năm nhu cầu vay vốn tín dụng ngắn hạn của doanh nghiệp các ngành nghề có sự tăng trưởng mạnh, nhất là ở các nhóm ngành thương mại - dịch vụ, công nghiệp - xây dựng, tín dụng xanh, tiêu dùng và nông - lâm - thủy sản. Các NHTM nhận định hai quý cuối năm 2025 các lĩnh vực xây dựng; công nghiệp chế biến - chế tạo; bán buôn bán lẻ; sản xuất thực phẩm - đồ uống sẽ là động lực để tăng trưởng tín dụng với mức rủi ro dự báo giảm nhẹ so với thời điểm đầu năm.

Tuy nhiên, để biến khoảng trống tín dụng thành cơ hội, theo các chuyên gia, trong bối cảnh hiện nay, cần sự phối hợp ba bên giữa ngân hàng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Trong đó, các ngân hàng có thể nghiên cứu phát triển thêm các sản phẩm cho vay ngắn hạn quy mô nhỏ (micro-term loan) hoặc cấp hạn mức tín dụng theo chu kỳ cho các ngành chế biến, vận tải, xây dựng; áp dụng cơ chế bảo lãnh có điều kiện để chia sẻ rủi ro cho khoản vay trong lĩnh vực ưu tiên như hạ tầng xanh, công nghệ sạch, sản xuất công nghiệp phụ trợ. Đồng thời phát triển mô hình chấm điểm rủi ro phù hợp với đặc thù doanh nghiệp nhỏ, nhằm phân bổ vốn hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và khơi thông dòng chảy tín dụng.