Đa dạng sản phẩm để phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp
 |
| Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam còn nhiều dư địa phát triển. Ảnh: Lục Giang |
Huy động vốn qua kênh trái phiếu trầm lắng
Theo dữ liệu từ Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), tính đến ngày 28.2.2026, thị trường chỉ ghi nhận 1 đợt phát hành trái phiếu riêng lẻ trị giá 79,5 tỉ đồng và 3 đợt phát hành ra công chúng với tổng giá trị 3.301 tỉ đồng.
Tính chung hai tháng đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành riêng lẻ đạt 270 tỉ đồng, trong khi phát hành ra công chúng đạt 8.223 tỉ đồng. Đây là mức phát hành rất thấp so với các giai đoạn trước, cho thấy hoạt động huy động vốn qua kênh trái phiếu doanh nghiệp vẫn chưa phục hồi rõ rệt.
Ở chiều ngược lại, hoạt động mua lại trước hạn của doanh nghiệp trong tháng 2 đạt 1.749 tỉ đồng, giảm mạnh so với các tháng trước cũng như cùng kỳ năm 2025. Diễn biến này phản ánh áp lực thanh toán trái phiếu có dấu hiệu hạ nhiệt, đồng thời cho thấy dòng tiền trên thị trường chưa thực sự sôi động trở lại.
Trên thị trường thứ cấp, tổng giá trị giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong tháng đạt 63.184 tỉ đồng, tương đương bình quân 4.212 tỉ đồng mỗi phiên, giảm 22,5% so với mức bình quân của tháng 1.2026. Thanh khoản suy giảm tiếp tục là một trong những điểm nghẽn lớn của thị trường.
Cơ cấu thị trường chưa cân bằng
Đánh giá về thị trường, ông Nguyễn Bá Hùng - Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho biết tỉ trọng thị trường trái phiếu của Việt Nam so với GDP vẫn ở mức tương đối thấp nếu so với các nước trong khu vực, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn.
Hiện nay, khoảng 2/3 quy mô thị trường trái phiếu là trái phiếu Chính phủ, trong khi trái phiếu doanh nghiệp chỉ chiếm khoảng 1/3, tương đương khoảng 10% GDP. Cơ cấu này cho thấy vai trò của khu vực doanh nghiệp trong huy động vốn qua thị trường trái phiếu vẫn còn hạn chế.
Một điểm đáng chú ý khác là mức độ giao dịch trên thị trường thứ cấp còn thấp hơn so với các quốc gia trong khu vực. Theo ông Hùng, điều này khiến nhà đầu tư phải đối mặt với rủi ro thanh khoản cao hơn, từ đó ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của thị trường.
Về cơ cấu nhà đầu tư, thị trường hiện chủ yếu do các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp bảo hiểm nắm giữ. Trong khi đó, kinh nghiệm từ Thái Lan cho thấy thị trường có sự tham gia của khoảng 10 nhóm nhà đầu tư khác nhau, bao gồm cả nhà đầu tư nước ngoài, cho thấy dư địa mở rộng cơ sở nhà đầu tư tại Việt Nam vẫn còn rất lớn.
Ở phía tổ chức phát hành, khoảng 2/3 trái phiếu doanh nghiệp do các ngân hàng phát hành, một phần đáng kể khác thuộc lĩnh vực bất động sản. Điều này cho thấy dòng vốn trái phiếu vẫn tập trung nhiều trong khu vực trung gian tài chính, chưa lan tỏa rộng sang các ngành sản xuất, kinh doanh.
Từ thực tế trên, ông Nguyễn Bá Hùng cho rằng cần tiếp tục cải cách thị trường trái phiếu Chính phủ, chú trọng mở rộng cơ sở nhà đầu tư. Đồng thời, nâng cao hiệu quả lựa chọn và triển khai các dự án đầu tư công, phát triển các mô hình hợp tác công - tư nhằm huy động thêm nguồn lực từ khu vực tư nhân.
Củng cố nền tảng, nâng cao niềm tin nhà đầu tư
Về giải pháp phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong thời gian tới, bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết cơ quan quản lý sẽ tiếp tục củng cố thị trường, tháo gỡ khó khăn và nâng cao niềm tin của nhà đầu tư.
Theo Chủ tịch UBCKNN, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ xem xét ban hành Nghị định mới về chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế, nhằm thay thế các quy định tại Nghị định 153. Bộ Tài chính cũng đang nghiên cứu, hoàn thiện các quy định liên quan đến hoạt động của các tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu.
Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục định hướng đa dạng hóa sản phẩm trái phiếu, gắn với nhu cầu vốn của nền kinh tế. Trong đó bao gồm các loại trái phiếu phục vụ triển khai dự án đầu tư, đặc biệt là các dự án theo hình thức đối tác công - tư (PPP), qua đó góp phần thúc đẩy huy động vốn cho phát triển hạ tầng.
Bà Phương cho biết, các nghị định liên quan đến phát hành trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững phục vụ mục tiêu phát triển bền vững và các cam kết quốc tế đang được xây dựng và sẽ sớm được trình Chính phủ ban hành...
