Các nước kỳ vọng gì từ hiệp định RCEP?

Khi các quốc gia dần mở cửa nền kinh tế vào nửa cuối năm 2020, xuất khẩu khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng được cải thiện theo, chủ yếu nhờ vào phục hồi đơn đặt hàng xuất khẩu từ Mỹ và EU. Đồng thời, nền kinh tế Trung Quốc phục hồi cũng giúp đẩy nhanh hoạt động xuất khẩu từ nhiều nền kinh tế châu Á.

IHS Markit nhận định, hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện Khu vực (RCEP) sẽ là động lực thúc đẩy xuất khẩu trong trong trung và dài hạn. Bên cạnh đó, đây được đánh giá là hiệp định FTA lớn nhất thế giới, tăng cường tự do hóa hơn nữa thương mại và đầu tư đối với các nước thành viên.

RCEP sẽ tạo ra khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới

RCEP được kỳ vọng sẽ thúc đẩy dòng chảy thương mại và đầu tư giữa 15 nền kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương bao gồm Nhật, Trung Quốc, Hàn Quốc, Australia, New Zealand và 10 nước Đông Nam Á. Hiệp định được kỳ vọng sẽ tạo ra khu vực tự do thương mại lớn nhất châu Á, chiếm khoảng 29% tổng GDP và thương mại toàn cầu.

Hiệp định RCEP sẽ tiếp tục giảm bớt hàng rào thuế quan giữa các quốc gia thành viên. Cụ thể, giảm thuế đối với thương mại hàng hóa, tạo ra các quy tắc chất lượng cao hơn cho thương mại, bao gồm các điều khoản tiếp cận thị trường đối với nhà cung cấp lĩnh vực dịch vụ từ các quốc gia thành viên RCEP khác. Hiệp định này cũng sẽ giảm bớt các hàng rào phi thuế quan đối với thương mại giữa các quốc gia thành viên, chẳng hạn như thủ tục hải quan và kiểm dịch cũng như các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Tác động của đại dịch Covid-19 đối với xuất khẩu khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Nền kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh chóng nhờ hoạt động xuất khẩu dài hạn sang các thị trường chính trên toàn cầu trong 5 thập kỷ qua. Xu hướng này cũng được hỗ trợ bởi tự do hóa thương mại đa phương thông qua các vòng thương mại của GATT và WTO, cũng như mạng lưới các FTA.

Song, 3 năm vừa qua, xu hướng tăng trưởng xuất khẩu nhanh này đã phải đối mặt với nhiều cú sốc. Đầu tiên là là cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung leo thang trong năm 2018 và 2019 khiến cho thương mại toàn cầu chuyển hướng. Tiếp theo là đại dịch Covid-19 nửa đầu năm 2020.

Cuối năm 2020, các thị trường chủ chốt như Mỹ và EU đã nới lỏng giãn cách, một số ngành như ô tô, dược phẩm và điện tử đã tăng trưởng mạnh mẽ. Tuy nhiên, du lịch xuyên biên giới vẫn bị cấm trên hầu hết khu vực châu Á - Thái Bình Dương, dẫn đến ngành du lịch vẫn không có dấu hiệu phục hồi.

Triển vọng RCEP và các hàm ý chính sách thương mại

Sau giai đoạn 2018-2020, hiệp định RCEP được kỳ vọng sẽ tác động tích cực đến dòng chảy thương mại khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong trung và dài hạn. Mặc dù không toàn diện về các vấn đề liên quan đến thương mại như CPTPP, tổng GDP các thành viên RCEP lại lớn hơn so với các khối thương mại khác. RCEP cũng tạo ra khuôn khổ xây dựng và củng cố tự do hóa thương mại thông qua các vòng đàm phán thương mại sắp tới.

Đặc biệt, theo IHS Markit, lĩnh vực được ưu tiên trong các cuộc đàm phán RCEP tới đây sẽ là thương mại điện tử. Ngoài ra, mặc dù Hoa Kỳ không nằm trong RCEP nhưng các công ty đa quốc gia của Hoa Kỳ sẽ có thể hưởng lợi từ các điều khoản RCEP thông qua công ty con hoạt động tại các nước thành viên.

Trông bối cảnh thương mại toàn cầu hiện nay, thỏa thuận RCEP là một bước tiến quan trọng của chính phủ các nước thành viên nhằm tự do hóa dòng chảy thương mại khu vực. Sau khi được phê chuẩn và có hiệu lực, hiệp định RCEP sẽ là "liều thuốc" để các quốc gia nhanh chóng phục hồi cơ chế thương mại đa phương vốn đã bị tổn hại trước đó.