Việt Nam cho ra lò mẻ kim loại chiến lược đầu tiên từ dự án hơn 18.400 tỷ đồng

Theo Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Lâm Đồng chuẩn bị công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam thuộc Dự án Nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông. Sự kiện dự kiến diễn ra ngày 26/7.

Trước đây, Việt Nam đã khai thác bô xít và sản xuất alumin nhưng chưa hoàn thiện công đoạn điện phân để tạo ra nhôm kim loại. Việc những thỏi nhôm đầu tiên ra lò được kỳ vọng sẽ giúp hoàn thiện chuỗi giá trị từ khai thác tài nguyên đến chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng của ngành công nghiệp nhôm trong nước.

Nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông do Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân làm chủ đầu tư, được xây dựng trên diện tích hơn 129 ha tại Khu công nghiệp Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng. Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 18.423 tỷ đồng (tương đương hơn 722 triệu USD).

Theo thiết kế, nhà máy có tổng công suất 450.000 tấn nhôm mỗi năm, được triển khai theo ba giai đoạn. Giai đoạn đầu có công suất 150.000 tấn/năm và dự kiến vận hành trong năm 2026. Sau đó, công suất sẽ được nâng lên 300.000 tấn/năm trước khi đạt mức tối đa 450.000 tấn/năm vào năm 2028.

Dự án được khởi công từ năm 2015 nhưng phải mất hơn 10 năm mới tiến tới thời điểm cho ra sản phẩm đầu tiên. Trong quá trình triển khai, dự án gặp nhiều khó khăn liên quan đến huy động vốn, hạ tầng cung cấp điện, công nghệ, thiết bị cũng như những biến động của thị trường nhôm thế giới. 

Khi vận hành toàn bộ công suất, nhà máy sẽ tiêu thụ lượng lớn alumin làm nguyên liệu đầu vào. Nguồn alumin này có thể được cung cấp từ các tổ hợp khai thác bô xít và sản xuất alumin tại Tây Nguyên, góp phần hình thành chuỗi sản xuất khép kín ngay trong nước.

Theo các chuyên gia, điện phân nhôm là công đoạn quan trọng và phức tạp nhất trong chuỗi sản xuất nhôm. Alumin được đưa vào các bể điện phân hoạt động ở nhiệt độ khoảng 950 độ C. Dưới tác động của dòng điện cường độ lớn, oxy được tách khỏi oxit nhôm để tạo thành nhôm nóng chảy, sau đó được đúc thành nhôm thỏi.

Do tiêu thụ lượng điện rất lớn, các nhà máy điện phân nhôm luôn đòi hỏi nguồn điện ổn định cùng hệ thống trạm biến áp và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến quá trình triển khai dự án kéo dài trong nhiều năm.

Nhôm được đánh giá là một trong những kim loại chiến lược của nền công nghiệp hiện đại nhờ đặc tính nhẹ, bền, chống ăn mòn và có khả năng tạo thành các hợp kim cường độ cao. Vật liệu này được sử dụng rộng rãi trong các ngành điện, điện tử, xây dựng, giao thông vận tải, năng lượng tái tạo, ô tô, hàng không và công nghiệp vũ trụ. Tuy nhiên, nhôm thỏi sau điện phân vẫn phải trải qua các công đoạn tinh luyện, hợp kim hóa và gia công theo các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt trước khi được sử dụng để chế tạo máy bay hay tàu vũ trụ.

Theo quy hoạch phát triển công nghiệp của tỉnh Lâm Đồng, địa phương hiện sở hữu khoảng 5,9 tỷ tấn quặng bô xít, thuộc nhóm có trữ lượng lớn nhất cả nước. Nguồn tài nguyên này được xem là nền tảng để phát triển chuỗi sản xuất từ khai thác bô xít, sản xuất alumin đến luyện nhôm kim loại và chế biến sâu các sản phẩm nhôm.