VCCI kiến nghị tách bạch hạ tầng và kinh doanh để mở đường cho thị trường bán lẻ điện cạnh tranh

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản góp ý Dự thảo Báo cáo tổng hợp hoàn thiện thiết kế thị trường bán buôn điện cạnh tranh, xây dựng thị trường bán lẻ điện cạnh tranh và lộ trình triển khai tổng thể do Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia, Bộ Công Thương xây dựng.

Theo VCCI, hiện hạ tầng lưới điện phân phối chủ yếu do các đơn vị Nhà nước quản lý. Nếu các đơn vị này vừa nắm giữ hạ tầng mang tính độc quyền tự nhiên, vừa trực tiếp tham gia hoạt động bán lẻ điện thì sẽ làm dấy lên lo ngại về tính cạnh tranh bình đẳng, khiến doanh nghiệp tư nhân e ngại tham gia thị trường.

VCCI kiến nghị tách bạch hạ tầng và kinh doanh để mở đường cho thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.

Để tạo động lực thu hút nguồn vốn xã hội, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo quy định rõ lộ trình minh bạch hóa và tiến tới tách biệt hoàn toàn giữa bộ phận quản lý lưới điện với bộ phận kinh doanh bán lẻ điện.

Theo VCCI, việc bảo đảm các doanh nghiệp được tiếp cận hạ tầng và thông tin trên cơ sở công bằng sẽ góp phần hình thành môi trường cạnh tranh lành mạnh, nâng cao chất lượng dịch vụ và mang lại lợi ích cho khách hàng sử dụng điện.

Bên cạnh đó, VCCI cho rằng trải nghiệm của khách hàng, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất, phụ thuộc nhiều vào sự thuận tiện khi chuyển đổi nhà cung cấp điện. Nếu các thủ tục như chốt chỉ số công tơ hay thay đổi hợp đồng được thiết kế quá phức tạp, khách hàng sẽ ngần ngại lựa chọn nhà cung cấp mới. 

Do đó, VCCI kiến nghị quy trình chuyển đổi nhà cung cấp điện cần được số hóa hoàn toàn, đơn giản và thuận tiện hơn. Đồng thời, cần xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và cơ chế chia sẻ thông tin minh bạch trên cơ sở có sự đồng ý của khách hàng nhằm giảm chi phí, thời gian cho các bên tham gia thị trường.

Đối với quy định yêu cầu doanh nghiệp bán lẻ điện phải có biện pháp bảo đảm tài chính, VCCI đánh giá đây là yêu cầu cần thiết để kiểm soát rủi ro. Tuy nhiên, việc bắt buộc ký quỹ bằng tiền mặt với giá trị lớn có thể tạo áp lực đáng kể về dòng tiền, nhất là đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

VCCI đề xuất mở rộng các hình thức bảo đảm linh hoạt hơn như bảo lãnh ngân hàng, bảo hiểm thương mại hoặc đánh giá dựa trên mức độ tín nhiệm của doanh nghiệp. Theo tổ chức này, cách tiếp cận trên vừa bảo đảm an toàn cho hệ thống, vừa giảm gánh nặng vốn cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, VCCI cũng góp ý hoàn thiện cơ chế "nhà cung cấp dự phòng". Theo đó, trong trường hợp khách hàng phải chuyển sang đơn vị cung cấp điện dự phòng mà không do lỗi của mình, cần có khoảng thời gian áp dụng mức giá trần ổn định để doanh nghiệp chủ động tìm kiếm nhà cung cấp mới, hạn chế cú sốc chi phí đầu vào.

Đồng thời, VCCI kiến nghị bổ sung quy định yêu cầu doanh nghiệp bán lẻ điện phải thông báo sớm cho khách hàng nếu có nguy cơ ngừng hoạt động hoặc phá sản, qua đó giúp khách hàng xây dựng phương án ứng phó và bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh không bị gián đoạn.