Từ ethanol đến xăng E10: Khi chuỗi nhiên liệu sinh học đi vào vận hành

Để một lít xăng E10 đến tay người tiêu dùng, cần có nguồn ethanol nhiên liệu ổn định, hệ thống phối trộn đạt chuẩn, hạ tầng bồn bể, đường ống, kho cảng phù hợp và quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.

Trong chuỗi này, Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất, thuộc Công ty Cổ phần Nhiên liệu sinh học dầu khí miền Trung (BSR-BF), đảm nhận khâu sản xuất ethanol. Đây là nguyên liệu quan trọng để phối trộn với xăng nền, tạo thành xăng sinh học E10. Sau thời gian dừng hoạt động, nhà máy đã được bảo dưỡng, sửa chữa và vận hành trở lại từ đầu năm 2026, tạo thêm nguồn cung ethanol trong nước đúng thời điểm thị trường bước vào giai đoạn chuyển đổi sang E10.

Ông Phạm Văn Vượng, Giám đốc BSR-BF cho biết, không chỉ dừng lại ở khôi phục vận hành, Công ty còn triển khai nhiều nhóm giải pháp đổi mới sáng tạo nhằm tối ưu quá trình sản xuất. Các hướng cải tiến tập trung vào nâng hiệu suất tách cát, cải tiến enzyme, tăng công suất chưng cất, tối ưu tiêu hao năng lượng, xử lý nước thải và bã sắn theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Trong giai đoạn đầu, nhà máy vận hành từng bước để ổn định hệ thống, sau đó nâng dần công suất. Trong tháng 3/2026, nhà máy vận hành ở mức khoảng 60% công suất; sau đó tiếp tục nâng lên 75-80% công suất và đặt mục tiêu tiếp tục tăng trong tháng 6, hướng tới vận hành tối đa trong các tháng tiếp theo. Khi đạt công suất cao, nhà máy có thể sản xuất khoảng 330 m3 ethanol mỗi ngày, góp phần bổ sung nguồn ethanol phục vụ phối trộn xăng sinh học.

 

Nhân sự thực hiện xuất bán ethanol tại trạm xuất sản phẩm đường bộ tại Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất

Tiếp cận nguyên liệu theo hướng linh hoạt

Để xăng E10 đi vào đời sống, nguồn cung ethanol phải ổn định cả về lượng, chất và giá thành. Đây là bài toán không đơn giản, bởi ethanol nhiên liệu phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào, mùa vụ, logistics và biến động thị trường nông sản. Với Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất, bài toán nguyên liệu được tiếp cận theo hướng đa nguồn, linh hoạt và tối ưu chi phí.

Nguồn nguyên liệu truyền thống của nhà máy là sắn lát. Đây là loại nguyên liệu phổ biến, có thể khai thác trong nước, đặc biệt là tại khu vực Tây Nguyên, cùng với nguồn nhập khẩu từ Lào, Campuchia. Việc kết hợp nguyên liệu trong nước và nhập khẩu giúp giảm rủi ro đứt gãy nguồn cung, nhất là trong các thời điểm mùa vụ biến động hoặc cạnh tranh thu mua tăng cao.

Bên cạnh sắn, nhà máy cũng tính toán khả năng sử dụng ngô cao sản nhập khẩu nếu hiệu quả kinh tế tốt hơn. Đây là hướng đi phù hợp với tư duy quản trị nguyên liệu hiện đại: không phụ thuộc hoàn toàn vào một loại đầu vào, mà lựa chọn phương án tối ưu theo từng thời điểm thị trường. Khi nguồn ngô nhập khẩu có sản lượng dồi dào, giá thành ổn định và logistics thuận lợi, đây có thể trở thành lựa chọn bổ sung giúp nhà máy vận hành linh hoạt hơn.

Điểm thuận lợi lớn của Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất là vị trí liền kề Nhà máy Lọc dầu (NMLD) Dung Quất. Ethanol sau khi được sản xuất có thể được chuyển sang hệ thống tiếp nhận, pha chế và xuất bán của NMLD Dung Quất để phối trộn với xăng nền. Việc kết nối trực tiếp giữa nguồn ethanol và hạ tầng lọc dầu giúp giảm chi phí logistics, rút ngắn khâu trung gian và tăng tính chủ động trong tổ chức sản xuất.

Ở khâu tiếp theo, NMLD Dung Quất đảm nhận việc tiếp nhận ethanol, phối trộn với xăng nền để tạo ra sản phẩm xăng E10 RON95 đạt chuẩn trước khi đưa ra thị trường. Đây là công đoạn có ý nghĩa quyết định, bởi xăng sinh học không chỉ cần đủ nguồn nguyên liệu mà còn phải bảo đảm chất lượng ổn định trong quá trình phối trộn, lưu kho, vận chuyển và xuất bán.

 

Nhân sự vận hành các phân xưởng sản xuất ethanol tại Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất

Theo thông tin từ Tổng công ty lọc hóa dầu Việt Nam (BSR), Nhà máy Lọc dầu Dung Quất đã rà soát, kiểm tra hệ thống kho bãi, bồn chứa, hạ tầng phối trộn và hệ thống xuất bán để đáp ứng yêu cầu cung ứng xăng E10. Từ tháng 5/2026, BSR đã xuất bán xăng E10 RON95 bằng cả đường bộ và đường biển. Đáng chú ý, ngày 20/5, doanh nghiệp xuất bán thành công lô xăng E10 RON95 đầu tiên bằng đường biển tại cảng Jetty Nhà máy Lọc dầu Dung Quất. Việc mở thêm phương thức xuất bán bằng đường biển giúp tăng khả năng cung ứng với quy mô lớn, mở rộng phạm vi phân phối ra thị trường.

Ông Lê Hải Tuấn, Phó Giám đốc NMLD Dung Quất cho biết, hiện Nhà máy đang vận hành ở công suất tối ưu để sản xuất các sản phẩm xăng dầu, trong đó có xăng RON95 phối trộn với ethanol nhiên liệu để tạo ra sản phẩm E10 RON95 xuất bán cho khách hàng. Thời gian qua, BSR đã chủ động rà soát, kiểm tra toàn bộ hệ thống kho bãi, bồn chứa, hạ tầng phối trộn và hệ thống xuất bán nhằm tăng cường năng lực cung ứng bằng đường biển.

Tính cả đường bộ và đường biển, BSR sản xuất và xuất bán khoảng 80.000-100.000 m³ xăng E10 RON95 mỗi tháng từ tháng 5/2026 và các tháng tiếp theo. Trong đó, sản lượng xuất bán bằng đường bộ khoảng 15.000-20.000 m³/tháng, phần còn lại chủ yếu qua đường biển. Đây là khối lượng đáng kể trong bối cảnh thị trường xăng dầu bước vào giai đoạn chuyển đổi từ bán thử nghiệm sang kinh doanh đại trà xăng E10.