Kỳ lân công nghiệp văn hóa: Động lực tăng trưởng mới

Tại Việt Nam, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi nhiều địa phương sở hữu kho tàng di sản, cảnh quan và bản sắc văn hóa phong phú nhưng vẫn thiếu những doanh nghiệp đủ năng lực biến các nguồn lực ấy thành sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh và giá trị thương mại cao.

Tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch mới đây, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh: Văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng, là nguồn lực nội sinh và động lực phát triển đất nước...

"Làm thế nào để triển khai hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thực sự có sức lan tỏa và thẩm thấu vào đời sống xã hội, góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, củng cố sức mạnh nội sinh quốc gia và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch để đóng góp tích cực, hiệu quả vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số của từng địa phương và của cả nước", Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đặt vấn đề.

Về vấn đề này, ông Đinh Bá Thành, Chủ tịch sáng lập DatVietVAC, cho rằng Việt Nam muốn đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới thì cần hình thành các doanh nghiệp đầu tàu, những "kỳ lân công nghiệp văn hóa" đủ năng lực sáng tạo, sở hữu tài sản trí tuệ, làm chủ công nghệ và mở rộng chuỗi giá trị toàn cầu. 

Một trong những yếu tố cốt lõi của công nghiệp văn hóa là quyền sở hữu tài sản trí tuệ. Việt Nam đã chứng minh năng lực sản xuất nhiều chương trình giải trí thu hút đông đảo khán giả. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở việc mua hoặc gia công định dạng chương trình, giá trị tạo ra vẫn hạn chế. Năng lực cạnh tranh dài hạn phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có thể sở hữu IP, phát triển cộng đồng người hâm mộ và mở rộng tài sản trí tuệ sang nhiều lĩnh vực khác nhau.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, cũng cho rằng giá trị lớn nhất của công nghiệp văn hóa nằm ở việc ai sở hữu ý tưởng gốc, ai nắm quyền khai thác và có khả năng phát triển một tài sản trí tuệ thành cả hệ sinh thái kinh doanh.

Nhiều năm qua, Việt Nam đã chứng minh năng lực sản xuất những chương trình giải trí có sức lan tỏa lớn.

Hàn Quốc là minh chứng rõ nét cho mô hình phát triển này. Thành công của K-Culture không chỉ đến từ BTS, điện ảnh hay các chương trình truyền hình nổi tiếng mà còn nhờ hệ thống doanh nghiệp có khả năng xây dựng IP, quản trị nghệ sĩ, phát triển cộng đồng người hâm mộ và mở rộng chuỗi giá trị sang âm nhạc, điện ảnh, thời trang, du lịch và tiêu dùng. 

HYBE là ví dụ tiêu biểu khi tập trung đầu tư vào tài sản trí tuệ và hệ sinh thái fandom thay vì tài sản vật chất, từ đó tạo ra giá trị hàng tỷ USD. Theo DatVietVAC, chính những doanh nghiệp như HYBE đã góp phần hình thành hơn 10 "kỳ lân công nghiệp văn hóa", trở thành nền tảng đưa K-Culture thành một trong những nguồn sức mạnh mềm quan trọng của Hàn Quốc.

Việt Nam cũng sở hữu nhiều lợi thế như quy mô dân số lớn, tỷ lệ sử dụng Internet cao và thị trường nội địa giàu tiềm năng. Tuy nhiên, những lợi thế này sẽ khó chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh nếu thiếu các doanh nghiệp đủ sức tổ chức toàn bộ chuỗi giá trị của công nghiệp văn hóa.

Để tạo bước đột phá, DatVietVAC kiến nghị xây dựng cơ chế hỗ trợ đủ mạnh nhằm hình thành các doanh nghiệp dẫn dắt ngành, tương tự chính sách dành cho những lĩnh vực kinh tế ưu tiên. Đồng thời, doanh nghiệp đề xuất xây dựng cơ chế đánh giá toàn diện nhằm lựa chọn các doanh nghiệp công nghiệp văn hóa tư nhân xuất sắc, có tiềm năng đạt mức vốn hóa 1 tỷ USD để phát triển thành Thương hiệu Quốc gia trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. 

Các tiêu chí đánh giá tập trung vào ba nhóm năng lực gồm sáng tạo và sở hữu IP nguyên bản, ứng dụng công nghệ và phát triển tài sản số, cùng khả năng thương mại hóa nội dung và mở rộng hợp tác quốc tế. Đây được kỳ vọng sẽ là nền tảng để Việt Nam từng bước hình thành những "kỳ lân công nghiệp văn hóa", đưa văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.