Khủng hoảng nợ nần từ 3 dự án thuộc Tập đoàn Hóa chất

Liên quan đến 12 đại dự án, doanh nghiệp (DN) chậm tiến độ, kém hiệu quả của ngành Công Thương, tới nay có tới 3 dự án, DN thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) vẫn ngập trong nợ nần và thua lỗ. Những dự án này chưa tìm thấy lối ra khả quan, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới hoạt động sản xuất, kinh doanh của Vinachem.

Lỗ lũy kế trên 10.000 tỷ đồng    

Trong Báo cáo của Chính phủ gửi tới Đại biểu Quốc hội khóa XIV cách đây vài ngày do Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ ký đã nêu rõ: Dự án Nhà máy đạm Ninh Bình (Công ty TNHH MTV Đạm Ninh Bình làm chủ đầu tư) đến hết năm 2019 có vốn chủ sở hữu -3.392 tỷ đồng, tổng tài sản là 9.837 tỷ đồng, tổng nợ phải trả là 13.184 tỷ đồng, lỗ lũy kế -5.706 tỷ đồng.

“Hoạt động sản xuất, kinh doanh gặp nhiều khó khăn, chi phí tài chính lớn, chiếm trên 30% giá thành sản phẩm, không cân đối được nguồn tiền để trả các khoản nợ đến hạn; chưa giải quyết được các tranh chấp hợp đồng tổng thầu (EPC), chưa quyết toán được dự án”, báo cáo nêu rõ.

Dự án cải tạo mở rộng Nhà máy phân đạm Hà Bắc. (Ảnh: KT)

Đối với dự án Nhà máy phân đạm Hà Bắc (Công ty CP Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc làm chủ đầu tư), đến hết năm 2019, vốn chủ sở hữu là -523,3 tỷ đồng, tổng tài sản là 9.166 tỷ đồng, tổng nợ phải trả là 9.689 tỷ đồng, lỗ lũy kế -3.245 tỷ đồng. “Công ty thiếu vốn lưu động, chi phí tài chính cao (30% tổng doanh thu). Áp lực trả nợ gốc, lãi, lãi phạt lớn dẫn đến dự án bị mất cân đối tài chính nghiêm trọng; chưa giải quyết được tranh chấp hợp đồng EPC, chưa hoàn thành quyết toán hợp đồng EPC”, báo cáo cho biết.

“Bết bát” không kém 2 dự án trên là Dự án Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 2 – Lào Cai (Công ty cổ phần DAP số 2 – Vinachem làm chủ đầu tư). Đến hết năm 2019, vốn chủ sở hữu là -731,7 tỷ đồng, tổng tài sản là 4.417,8 tỷ đồng, tổng nợ phải trả là 5.164 tỷ đồng, lỗ lũy kế -2.230 tỷ đồng.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh gặp nhiều khó khăn, chi phí tài chính chiếm trên 20% giá thành. Do áp lực trả nợ gốc, lãi, lãi phạt lớn nên dẫn đến dự án bị mất cân đối tài chính nghiêm trọng. Đến nay, dự án cũng chưa giải quyết được tranh chấp hợp đồng EPC, chưa hoàn thành quyết toán hợp đồng EPC.

3 DN kéo theo cả tập đoàn lỗ nặng

Thực tế cho thấy, tình trạng thua lỗ, nợ nần của các dự án nêu trên không chỉ gây ảnh hưởng tới từng dự án riêng lẻ, mà còn tạo áp lực khá lớn tới hoạt động sản xuất, kinh doanh của Vinachem.

Theo báo cáo mới đây của Vinachem, trong quý I/2020 doanh thu của tập đoàn này ước đạt hơn 9.000 tỷ đồng, giảm 5,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi các DN khác trong tập đoàn này có kết quả kinh doanh khá ổn định, đem lại số lợi nhuận là 363 tỷ đồng, tăng 32%, thì các DN thua lỗ, yếu kém kể trên tiếp tục lỗ khoảng hơn 800 tỷ đồng, tăng tới 246% so với cùng kỳ 2019.

Theo tính toán của Vinachem, các dự án yếu kém kể trên sẽ còn tiếp tục khó khăn nếu dịch Covid-19 không sớm kết thúc. Trong kịch bản dịch bệnh kết thúc trong quý II/2020, các DN yếu kém trên sẽ lỗ tới 3.444 tỷ đồng, tăng 33,9% so với kế hoạch.

Trong khi đó, lợi nhuận của các DN còn lại cũng bị ảnh hưởng lớn bởi dịch bệnh, chỉ đạt khoảng 1.150 tỷ đồng, thấp hơn nhiều so với kế hoạch đặt ra. Điều đó khiến doanh thu cả năm của Vinachem chỉ ước đạt hơn 39.200 tỷ đồng, giảm gần 15% so với kế hoạch năm 2020.

Ở kịch bản dịch bệnh kết thúc trong quý III/2020, các DN yếu kém kể trên sẽ lỗ tới hơn 3.600 tỷ đồng, tăng 41,7% so với kế hoạch. Các DN còn lại lợi nhuận ước đạt 962 tỷ đồng, giảm gần 1 nửa so với kế hoạch. Do đó, Vinachem sẽ phải gánh lỗ nặng.

Hướng giải quyết 3 dự án kể trên đã được đưa ra tại Phiên họp lần thứ 9 mới đây của Ban Chỉ đạo của Chính phủ, xử lý các tồn tại, yếu kém của một số dự án, DN chậm tiến độ, kém hiệu quả thuộc ngành Công Thương.

Cụ thể, Phó Thủ tướng Thường trực - Trưởng Ban chỉ đạo Trương Hòa Bình đã giao Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại DN chỉ đạo Vinachem hoàn thiện phương án xử lý đối với từng dự án; phân tích rõ ưu nhược điểm, chỉ đề xuất các giải pháp thực sự khả thi, có thể triển khai ngay (có tính đến khả năng được giảm lãi suất vay, cơ cấu lại các khoản vay của Ngân hàng Phát triển Việt Nam) báo cáo Ban Chỉ đạo để họp chuyên đề cho ý kiến.

Thông tin mới nhất đến nay, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại DN đã làm việc với Vinachem, yêu cầu tập đoàn này đánh giá kỹ nguyên nhân chính dẫn đến thua lỗ để xây dựng phương án xử lý phù hợp. Vinachem cũng cho biết, đang triển khai xây dựng phương án theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ và Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại DN.