Khi năng lượng xanh trở thành điều kiện cạnh tranh của nền kinh tế

Trong lộ trình thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch năng lượng sâu rộng và phức tạp.
Ảnh: Hưng Thơ

Cần hơn 136 tỉ USD để đầu tư cho nguồn điện và lưới điện

Trong lộ trình thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch năng lượng sâu rộng và phức tạp. Quá trình này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng cao, kéo theo nhu cầu điện năng tăng nhanh, ước tính từ 8–10% mỗi năm.

Điều đó đặt Việt Nam trước một áp lực kép: Vừa phải bảo đảm đủ điện cho phát triển kinh tế – xã hội, vừa phải chuyển đổi sang hệ thống năng lượng xanh, sạch và bền vững. Nhận định này được ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam đưa ra tại Hội thảo “Hợp tác kinh tế quốc tế về năng lượng và thương mại tự do”.

Chuyển dịch năng lượng không chỉ là yêu cầu về môi trường, mà đã trở thành vấn đề mang tính sống còn đối với năng lực cạnh tranh quốc gia. Ảnh: Thạch Lam

Theo ông Tuấn, trong bối cảnh toàn cầu hiện nay, năng lượng và thương mại tự do đã không còn tồn tại như hai lĩnh vực tách biệt mà ngày càng gắn chặt với nhau, trở thành động lực then chốt định hình trật tự kinh tế thế kỷ XXI.

Ông Tuấn cho rằng các tiêu chuẩn xanh đang dần trở thành “giấy thông hành” mới của thương mại quốc tế. Trong bối cảnh đó, nếu sản phẩm của Việt Nam, từ hàng tiêu dùng đến sản phẩm công nghệ cao, vẫn được sản xuất dựa trên nguồn năng lượng phát thải cao, lợi thế cạnh tranh sẽ bị suy giảm nghiêm trọng, ngay cả khi thuế nhập khẩu được cắt giảm về mức 0%.

Vừa qua, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã được phê duyệt, trong đó ưu tiên phát triển mạnh mẽ năng lượng tái tạo, từng bước giảm phụ thuộc vào điện than và sử dụng điện khí LNG như một giải pháp chuyển tiếp.

Tuy nhiên, ông Tuấn đánh giá quá trình này đòi hỏi nguồn lực tài chính rất lớn. Theo ước tính, riêng giai đoạn đến năm 2030, Việt Nam cần hơn 136 tỉ USD để đầu tư cho nguồn điện và lưới điện. Trong điều kiện nguồn lực trong nước còn hạn chế, đây là một thách thức lớn đối với khả năng triển khai các mục tiêu đã đề ra.

Hút FDI vào lĩnh vực năng lượng tái tạo

Trước thực tế đó, ông Nguyễn Anh Tuấn cho rằng hợp tác quốc tế là giải pháp then chốt và cần được triển khai theo chiều sâu, thực chất, dựa trên ba trụ cột chính.
Thứ nhất là hợp tác về tài chính xanh và chia sẻ rủi ro, trong đó Việt Nam đang tích cực triển khai Thỏa thuận Đối tác chuyển dịch năng lượng bình đẳng (JETP). Bên cạnh đó, cần phát huy các cơ chế tài chính hỗn hợp, sử dụng vốn ưu đãi làm “vốn mồi” để thu hút dòng vốn tư nhân quốc tế vào các dự án năng lượng sạch.

Trụ cột thứ hai là hợp tác công nghệ và nghiên cứu – phát triển. Thay vì chỉ dừng ở việc mua sắm thiết bị, Việt Nam cần thúc đẩy các hình thức hợp tác dài hạn, khuyến khích các tập đoàn năng lượng lớn thiết lập trung tâm R&D, chuyển giao công nghệ và nội địa hóa sản xuất, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như lưới điện thông minh và lưu trữ năng lượng.

Trụ cột thứ ba liên quan đến hoàn thiện thể chế, chính sách và thị trường. Theo ông Tuấn, công nghệ chỉ có thể phát huy hiệu quả khi đi kèm với khung pháp lý phù hợp. Việc sớm hoàn thiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), phát triển thị trường tín chỉ carbon và tăng cường hợp tác khu vực, đặc biệt là hiện thực hóa Lưới điện ASEAN, sẽ góp phần tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao an ninh năng lượng.

Từ góc độ khác, ông Đặng Huy Đông – Nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cho rằng việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực năng lượng hiện vẫn gặp nhiều rào cản, đặc biệt đối với các dự án điện khí LNG. Một số cơ chế được đề xuất trong Quy hoạch điện VIII nhằm cải thiện khả năng thu hút FDI chưa được phê duyệt, tạo ra tín hiệu chưa thực sự tích cực đối với nhà đầu tư quốc tế.

Việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực năng lượng hiện vẫn gặp nhiều rào cản. Ảnh: Thạch Lam

Theo ông Đông, để thực hiện thành công Quy hoạch điện VIII đến năm 2030, Việt Nam cần hơn 120 tỉ USD, trong khi nguồn lực trong nước chỉ có thể đáp ứng khoảng một nửa. Phần thiếu hụt còn lại buộc phải huy động từ thị trường vốn quốc tế.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong thời gian tới, việc bảo đảm nguồn cung điện ổn định, tin cậy và có giá cạnh tranh là điều kiện tiên quyết để tận dụng hiệu quả các cơ hội từ hội nhập kinh tế và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Theo Báo Lao Động

Nâng cao giá trị cà phê cần bắt đầu từ đất khỏe và sinh kế bền vững

Với chủ đề “Các xu thế hiện tại trong ngành cà phê và định hướng phát triển trong tương lai”, Hội nghị Quốc tế Cà phê Việt Nam (VICO) 2026 tập trung thảo luận các vấn đề lớn đang định hình tương lai ngành cà phê, bao gồm biến động thị trường, các quy định mới, chất lượng và giá trị gia tăng, biến đổi khí hậu, tài chính xanh, công nghệ và sự hợp tác giữa các quốc gia sản xuất. Tại Hội nghị, đại diện Nestlé Việt Nam đã chia sẻ quan điểm về những thay đổi cần thiết để ngành cà phê Việt Nam chuyển từ lợi thế về sản lượng sang lợi thế về chất lượng, giá trị và khả năng cung ứng bền vững.

Cuộc cạnh tranh giữ thị phần hàng Việt bằng năng lực thực chất

Mục tiêu duy trì tỷ lệ hàng Việt trên 80% tại siêu thị và trung tâm thương mại đến năm 2030 đặt ra yêu cầu vượt xa việc mở rộng diện tích trưng bày. Muốn trụ vững trên kệ hàng, nhà sản xuất trong nước phải chứng minh năng lực bằng chất lượng, giá thành, khả năng cung ứng liên tục và độ nhạy bén với thị hiếu tiêu dùng.

Cơ hội giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế khi giá điện, xăng dầu hạ nhiệt

Việc giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân và đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% từ ngày 1/11/2026 được kỳ vọng góp phần giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, người dân. Tuy nhiên, hiệu quả của các chính sách này không chỉ nằm ở mức giảm giá năng lượng mà còn ở khả năng chuyển phần tiết kiệm thành giá thành sản phẩm, dịch vụ hợp lý hơn.

Doanh nghiệp tìm lời giải cho bài toán phát triển nông nghiệp bền vững

Trước áp lực biến đổi khí hậu, tài nguyên thu hẹp và yêu cầu nâng cao năng suất, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới phương thức canh tác và đa dạng hóa cây trồng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị nông sản.

Hồ tiêu và bài toán giá trị gia tăng sau cánh đồng

Dù xuất khẩu hồ tiêu vượt 1,3 tỷ USD nhờ sức mua từ các thị trường lớn, ngành tiêu Việt Nam đang đối mặt với nghịch lý: giá xuất khẩu bình quân giảm nhẹ và nguồn cung nội địa thu hẹp. Bài toán tăng trưởng không còn nằm ở sản lượng xuất thô mà ở năng lực chế biến sâu và củng cố chuỗi giá trị.

Video