Văn hóa thời đại Hùng Vương: "Trục cốt lõi" trong dòng chảy bản sắc Việt

Theo các chuyên gia, không gian trưng bày trưng bày chuyên đề “Văn hóa thời đại Hùng Vương – Tinh hoa hội tụ” không chỉ là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương 2026, mà còn là một cuộc đối thoại văn hóa xuyên suốt từ bình minh dựng nước đến đời sống đương đại.

Từ "bình minh" Văn Lang đến những cột mốc văn minh rực rỡ

Ngày 14/4 vừa qua, tại Bảo tàng Hùng Vương (Việt Trì, Phú Thọ), không gian trưng bày chuyên đề với hơn 500 hiện vật, tư liệu quý giá đã chính thức khai mạc. Đây là sự kiện mở đầu cho chuỗi hoạt động Giỗ Tổ Hùng Vương và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026.

Phát biểu tại buổi lễ, bà Trần Thị Minh Lợi - Phó Giám đốc sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phú Thọ khẳng định, trưng bày là dịp để tái hiện sinh động đời sống vật chất và tinh thần của cư dân thời đại Hùng Vương.Nhìn từ góc độ lịch sử, vùng đất trung du Phú Thọ, nơi hội tụ của ba dòng sông lớn, chính là cái nôi khai mở nền văn minh Văn Lang. Thời đại Hùng Vương được ví như “bình minh” của bản sắc văn hóa Việt Nam, giai đoạn mà trí tuệ và sức sáng tạo của người Việt cổ bắt đầu kết tinh thành những giá trị trường tồn.

Hệ thống hiện vật tại triển lãm đã khắc họa rõ nét sự rực rỡ của kỹ thuật luyện kim thời kỳ này. Những công cụ sản xuất bằng đồng, và đặc biệt là âm vang trầm hùng của trống đồng Đông Sơn, không chỉ đơn thuần là sản phẩm kỹ nghệ mà còn là minh chứng cho một cấu trúc xã hội ổn định và trình độ thẩm mỹ vượt trội. Bên cạnh đó, các giá trị phi vật thể như truyền thuyết bánh chưng, bánh giầy không chỉ là phong tục, mà còn chứa đựng triết lý nhân sinh sâu sắc về sự gắn bó hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

Văn hóa Việt Nam không phải là những mảnh ghép rời rạc, mà là một dòng chảy liên tục từ thời đại dựng nước đến các triều đại phong kiến Lý, Trần, Lê, Nguyễn và cho đến tận ngày nay.

Theo ban tổ chức, trưng bày được cấu trúc khoa học theo 3 chủ đề chính để công chúng dễ dàng tiếp cận. Cụ thể gồm: Di sản phi vật thể tiêu biểu: Trọng tâm là "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương" và "Hát Xoan Phú Thọ" – hai di sản đã được UNESCO vinh danh.

Dấu tích khảo cổ: Tập hợp các hiện vật từ thời kỳ tiền Hùng Vương và Hùng Vương khai quật được trên địa bàn tỉnh, minh chứng cho sự định cư và phát triển liên tục của cư dân Việt cổ.

Tinh hoa cổ vật vùng Đất Tổ: Những cổ vật tiêu biểu qua các thời kỳ lịch sử, khẳng định sự tiếp nối bền bỉ của văn hóa Việt.

Sự kết hợp giữa hiện vật vật thể và các giá trị phi vật thể đã tạo nên một bức tranh toàn cảnh về một dân tộc có ý chí bền bỉ trong dựng xây và bảo vệ đất nước ngay từ những ngày đầu dựng nước.

Tiếp nối mạch nguồn di sản trong kỷ nguyên hội nhập và phát triển

Một trong những thông điệp quan trọng nhất mà Bảo tàng Hùng Vương muốn truyền tải thông qua đợt trưng bày này chính là sự "tiếp nối". Văn hóa Việt Nam không phải là những mảnh ghép rời rạc, mà là một dòng chảy liên tục từ thời đại dựng nước đến các triều đại phong kiến Lý, Trần, Lê, Nguyễn và cho đến tận ngày nay.

Nếu thời đại dựng nước ghi dấu bằng kỹ thuật chế tác đồng thau tinh xảo, thì các triều đại sau này đã kế thừa và làm giàu thêm bản sắc đó thông qua nghệ thuật gốm sứ, gốm men và pháp lam. Mỗi hiện vật được trưng bày không chỉ mang giá trị vật chất đơn thuần mà còn là "nhân chứng" cho khả năng giao lưu văn hóa rộng mở nhưng vẫn giữ vững cái "gốc" bản sắc dân tộc.

Hình ảnh hơn 130 học sinh Trường THCS Tân Dân trực tiếp tham quan, trải nghiệm các hoạt động giáo dục di sản ngay trong ngày khai mạc là minh chứng cho nỗ lực đưa lịch sử đến gần hơn với đời sống đương đại.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng như hiện nay, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản thời đại Hùng Vương đóng vai trò then chốt trong việc định vị thương hiệu quốc gia. Sự kiện trưng bày không chỉ thu hút các nhà nghiên cứu, đại biểu mà còn đặc biệt chú trọng đến thế hệ trẻ. Hình ảnh hơn 130 học sinh Trường THCS Tân Dân trực tiếp tham quan, trải nghiệm các hoạt động giáo dục di sản ngay trong ngày khai mạc là minh chứng cho nỗ lực đưa lịch sử đến gần hơn với đời sống đương đại.

Việc hiểu sâu hơn về cội nguồn dân tộc giúp bồi đắp niềm tự hào và ý thức trách nhiệm cho cộng đồng. Đây chính là nguồn lực văn hóa quan trọng giúp Việt Nam tự tin giao lưu với thế giới, tương tự như cách chúng ta đang tăng cường hợp tác văn hóa với các đối tác như Slovakia hay tham gia vào các sự kiện toàn cầu như World Cup 2026.

Được biết, trưng bày “Văn hóa thời đại Hùng Vương – Tinh hoa hội tụ” sẽ mở cửa phục vụ nhân dân và du khách thập phương đến hết ngày 4/5/2026. Thông qua sự kiện này, mạch nguồn văn hóa dân tộc một lần nữa được khẳng định, không chỉ là niềm tự hào về quá khứ mà còn là điểm tựa vững chắc để hướng tới tương lai, giữ gìn và lan tỏa tinh hoa văn hóa Việt Nam ra thế giới.

“Một trong những thông điệp quan trọng nhất mà Bảo tàng Hùng Vương muốn truyền tải thông qua đợt trưng bày này chính là sự "tiếp nối". Văn hóa Việt Nam không phải là những mảnh ghép rời rạc, mà là một dòng chảy liên tục từ thời đại dựng nước đến các triều đại phong kiến Lý, Trần, Lê, Nguyễn và cho đến tận ngày nay.