Kỳ vọng tăng trưởng từ những 'chaebol' Việt Nam

Từ chaebol Hàn Quốc đến những "đầu tàu" của Việt Nam

Nghị quyết 68, được Chính phủ ban hành năm 2025 nhằm thúc đẩy khu vực tư nhân, đặt mục tiêu tạo ra ít nhất 20 doanh nghiệp lớn có khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu vào năm 2030. Nghị quyết nâng vai trò của khu vực tư nhân lên thành “lực lượng động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”, thay vì giữ vị trí thứ yếu so với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp nước ngoài. Việt Nam cũng đặt mục tiêu tăng gấp đôi số lượng doanh nghiệp tư nhân lên 2 triệu vào năm 2030.

Nằm trong chuỗi cải cách kinh tế và hành chính sâu rộng, Việt Nam đang thúc đẩy mô hình phát triển với những điểm tương đồng với các chaebol của Hàn Quốc, nhằm hình thành những doanh nghiệp đầu tàu trong nước. Ý tưởng là ưu tiên các doanh nghiệp này trong những dự án lớn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn để họ tiếp cận đất đai và nguồn vốn.

Khu vực tư nhân của Việt Nam chiếm một nửa GDP và đầu tư. Nguồn: FT

Các chaebol đóng vai trò quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng của Hàn Quốc từ những năm 1960. Chính phủ Hàn Quốc khuyến khích sự phát triển của các tập đoàn đa ngành thuộc sở hữu gia đình thông qua ưu đãi, nguồn vốn giá rẻ và giảm thuế. Những tập đoàn này được giao các mục tiêu xuất khẩu cụ thể, qua đó góp phần thay đổi nền kinh tế Hàn Quốc.

Tham vọng xây dựng những doanh nghiệp đầu tàu trong nước của Việt Nam xuất hiện sau nhiều năm tăng trưởng nhanh nhờ dòng vốn đầu tư nước ngoài.

“Nghị quyết mới được thiết kế để tạo ra một sân chơi bình đẳng hơn cho các doanh nghiệp tư nhân trong nước, giúp họ cạnh tranh hiệu quả hơn với doanh nghiệp nước ngoài và doanh nghiệp nhà nước. Chiến lược này phản ánh con đường phát triển mà một số nền kinh tế được gọi là ‘Con hổ châu Á’ từng theo đuổi”, ông Tyler Nguyen, Giám đốc Cấp cao Nghiên cứu Chiến lược Thị trường tại Chứng khoán HSC nhận định

Kể từ khi Nghị quyết 68 được ban hành, Vingroup đã trúng thầu xây dựng ít nhất hai tuyến đường sắt cao tốc. Tập đoàn này cũng tham gia phát triển các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội.

Thông thường, những hợp đồng như vậy được giao cho các doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, tập đoàn công nghiệp đa ngành như Vingroup đang trở thành mô hình mà Việt Nam đặt kỳ vọng để thúc đẩy động lực tăng trưởng mới. Khi thương mại toàn cầu chịu sức ép từ chính sách thuế quan của Mỹ, Hà Nội muốn giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào xuất khẩu và đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Tập đoàn Trường Hải, thường được biết đến với tên gọi Thaco và hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất ô tô, cũng đã tham gia đấu thầu dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam trị giá 67 tỷ USD. Tuyến đường này dự kiến kéo dài trên phạm vi cả nước.

Các nhà phân tích cũng xác định Hòa Phát và FPT là những doanh nghiệp có tiềm năng trở thành các tập đoàn đa ngành quy mô lớn của Việt Nam.

Tăng sức mạnh doanh nghiệp nội địa nhưng tránh độc quyền

Các tập đoàn đa ngành của Việt Nam hiện nay nổi lên sau làn sóng tự do hóa kinh tế từ những năm 1980, giai đoạn làm thay đổi mạnh mẽ nền kinh tế và giúp các doanh nghiệp này phát triển. Tuy nhiên, những cải cách mới nhất hướng tới việc trao cho các tập đoàn này vai trò lớn hơn trong nền kinh tế. 

Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng 8% vào năm 2025 và đang đặt mục tiêu tăng trưởng GDP ít nhất 10% mỗi năm trong 5 năm tới.

Theo Ngân hàng Thế giới, từ năm 2025 đến tháng 4/2026, Việt Nam đã ban hành hơn 86 luật và 300 nghị định nhằm tinh giản bộ máy hành chính và loại bỏ các rào cản pháp lý.

“Những cải cách này là những nỗ lực nghiêm túc và có tính toán của Hà Nội nhằm giải quyết những điểm yếu mang tính cơ cấu đã tồn tại lâu dài trong nền kinh tế Việt Nam”, ông Jian Xin Heng, chuyên gia phân tích cấp cao về rủi ro quốc gia tại BMI, một đơn vị của Fitch Solutions, cho biết.

“Một trong những điểm yếu đó là tốc độ tăng trưởng năng suất đang chậm lại. Một điểm yếu khác là vai trò quá lớn của khu vực công trong việc tạo ra các hoạt động kinh tế”, ông Jian Xin Heng nói.

Các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam được kỳ vọng trở thành những tập đoàn đầu tàu, dẫn dắt tăng trưởng và nâng sức cạnh tranh của nền kinh tế. Ảnh: Vingroup

Các nhà phân tích nhìn chung đồng ý rằng việc trao thêm cơ hội cho khu vực tư nhân là cần thiết. Tuy nhiên, một số người cho rằng những doanh nghiệp đầu tàu của Việt Nam có thể phải đối mặt với những thách thức tương tự các chaebol của Hàn Quốc.

Các chuyên gia cho biết, việc có một vài doanh nghiệp tiên phong đóng vai trò dẫn đường là điều hợp lý. Nhưng đồng thời, điều đó có thể tạo ra thế độc quyền tự nhiên trên thị trường nội địa và gây khó khăn trong việc phân bổ lợi ích cho các doanh nghiệp nhỏ hơn.

Trong một báo cáo hồi tháng 5, Ngân hàng Thế giới nhận định Việt Nam có một trong những tỷ lệ đòn bẩy doanh nghiệp cao nhất trong số các nền kinh tế lớn ở Đông Á, trong khi hệ thống ngân hàng đang đối mặt với những hạn chế về thanh khoản.

“Hướng đi chính sách của Việt Nam nhìn chung là đúng đắn. Câu hỏi khó hơn là liệu việc thực hiện có theo kịp hay không”, Ngân hàng Thế giới cho biết.

Các chuyên gia cho rằng nếu được thực hiện hiệu quả, các cải cách có thể tạo ra tác động lan tỏa trên toàn nền kinh tế.

Ông Chad Ovel, đối tác tại công ty đầu tư vốn tư nhân Mekong Capital cho biết, cải cách khu vực tư nhân sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội đầu tư trong các lĩnh vực cơ sở hạ tầng, viễn thông và bất động sản.

“Giờ đây, tôi nghĩ phạm vi đầu tư dành cho chúng ta đã rộng hơn. Khi khu vực tư nhân được xem là động lực tăng trưởng của nền kinh tế, xu hướng mặc định sẽ là phân bổ các dự án lớn cho những tập đoàn lớn của Việt Nam”, ông nói.