FTSE công bố kết quả rà soát đặc biệt: Cổ phiếu nào vượt kỳ vọng?

Ngày 21/8, FTSE Russell công bố kết quả rà soát bán niên tháng 9/2026 của FTSE Global Equity Index Series (GEIS) đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương, không bao gồm Nhật Bản và Trung Quốc. Đây là kỳ rà soát đặc biệt với Việt Nam, trước thời điểm thị trường chính thức chuyển từ nhóm cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9.

Theo danh mục được công bố, 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào FTSE Global All Cap. FTSE phân loại thêm 90 cổ phiếu Việt Nam vào nhóm Micro Cap, đưa tổng số mã xuất hiện trong FTSE Global Total Cap lên 117. Tuy nhiên, xét về dòng vốn gắn với quá trình nâng hạng, 27 cổ phiếu Large, Mid và Small Cap mới là nhóm đáng chú ý nhất.

Danh sách ngày 21/8 vẫn chưa phải điểm kết thúc về mặt kỹ thuật. FTSE cho phép quá trình truy vấn và điều chỉnh dữ liệu kéo dài đến ngày 4/9, sau đó bước vào giai đoạn "chốt" từ ngày 7/9. Những thay đổi của kỳ rà soát có hiệu lực sau phiên 18/9, tức từ khi thị trường mở cửa ngày 21/9.

VPB nổi lên như "người thắng" lớn nhất sau ngày 21/8

Kết quả thực tế đã làm thay đổi đáng kể thứ tự hưởng lợi so với những kỳ vọng hình thành trước đó. Trong tài liệu FTSE Russell cập nhật tháng 4, dựa trên bộ dữ liệu cũ, VPB chưa nằm trong nhóm cổ phiếu Việt Nam dự kiến đủ điều kiện. Khi đó, FTSE mới liệt kê 23 mã, trong đó BID, VCB, VIC và VHM được xếp Large Cap. FPT và HPG thuộc Mid Cap, phần còn lại chủ yếu nằm ở Small Cap.

Đến ngày 21/8, VPB không những xuất hiện mà được xếp thẳng vào Mid Cap. Điều này giúp cổ phiếu ngân hàng này cùng VCB, VIC, VHM, BID và HPG lọt vào FTSE All-World - bộ chỉ số chỉ bao gồm Large và Mid Cap.

Xét theo mức độ thay đổi so với kỳ vọng ban đầu của FTSE, VPB vì thế có thể xem là "người chiến thắng" nổi bật nhất. Đây không đơn thuần là câu chuyện được thêm vào Global All Cap khi mà vị trí Mid Cap mở rộng đáng kể số benchmark mà cổ phiếu đủ điều kiện tham gia.

Theo mô hình Yuanta công bố ngay trước kỳ rà soát, tổng dòng vốn mua VPB khi Việt Nam được đưa đủ 100% tỷ trọng vào các chỉ số liên quan có thể đạt khoảng 56,2 triệu USD, trong đó tranche đầu tháng 9 tương ứng khoảng 5,6 triệu USD. Đối chiếu danh sách 27 mã Yuanta dự báo trước ngày 21/8 với kết quả FTSE công bố cho thấy danh sách này trùng khớp toàn bộ 27 cổ phiếu, khiến mô hình trên trở thành một tham chiếu đáng chú ý cho việc ước lượng dòng tiền sau công bố.

Đằng sau VPB là một loạt cái tên cũng được "nâng kỳ vọng" so với danh sách tham khảo của FTSE hồi tháng 4. HDB, HCM, MCH, SSB, TCX, MSB, VPL và VCK đều chưa xuất hiện trong danh sách 23 mã cũ nhưng có tên trong kết quả ngày 21/8.

Theo ước tính của Yuanta, nếu toàn bộ quá trình đưa Việt Nam vào GEIS hoàn tất, MCH có thể hút khoảng 35,1 triệu USD, HDB khoảng 32,5 triệu USD, VPL 20,4 triệu USD, VCK gần 18 triệu USD, TCX 16,3 triệu USD, HCM 15,8 triệu USD, SSB 15,2 triệu USD và MSB 14,2 triệu USD.

MCH không phải mã nhận dòng tiền tuyệt đối lớn nhất nhưng có thể chịu tác động cung - cầu đáng kể. Yuanta ước tính tranche đầu dành cho MCH khoảng 3,5 triệu USD, trong khi giá trị giao dịch bình quân 20 phiên chỉ khoảng 1,65 triệu USD/ngày, tương đương hơn hai ngày thanh khoản. Đây là mức cao nhất trong nhóm 27 mã theo phép so sánh này, vượt VIC và VHM.

Nhóm chứng khoán cũng có độ phủ lớn hơn đáng kể với SSI, VCI, VIX, VND, HCM, TCX và VCK cùng hiện diện. Nếu sử dụng các ước tính dòng vốn của Yuanta, riêng bảy mã này có thể nhận tổng cộng hơn 150 triệu USD khi quá trình thêm Việt Nam đạt đủ tỷ trọng.

Trong đó SSI vẫn dẫn đầu về giá trị tuyệt đối với khoảng 39,3 triệu USD, kế đến là VIX hơn 30 triệu USD. Nhưng HCM, TCX và VCK mới là những cái tên cho thấy việc mở rộng phạm vi cổ phiếu được hưởng lợi so với những danh sách tham khảo đầu năm. 

Tuy vậy, xét thuần túy về lượng tiền, VIC mới là cổ phiếu hưởng lợi lớn nhất. Mô hình Yuanta ước tính VIC có thể nhận khoảng 554 triệu USD, tương đương gần 37% tổng lượng vốn mua dự kiến. VHM đứng thứ hai với khoảng 174 triệu USD, HPG hơn 85 triệu USD.

Riêng VIC và VHM chiếm gần một nửa dòng vốn thụ động ước tính cho 27 cổ phiếu. Nếu cộng HPG, ba mã đầu đã hấp thụ hơn một nửa "chiếc bánh" 1,5 tỷ USD. Điều này cho thấy câu chuyện nâng hạng dù mở rộng tới hàng chục cổ phiếu nhưng dòng tiền thực tế có thể mang tính tập trung rất cao.

Danh sách 27 cổ phiếu được thêm vào rổ FTSE All-Cap. Ảnh: VietnamFinance

Không phải cứ vào rổ FTSE GEIS là hưởng lợi như kỳ vọng

Ở chiều ngược lại, một số cổ phiếu vẫn có mặt trong FTSE Global All Cap nhưng vị trí thực tế thấp hơn những gì thị trường từng kỳ vọng. Trường hợp rõ nhất là FPT. Trong danh sách tham khảo tháng 4, FTSE từng xếp FPT ở nhóm Mid Cap. Kết quả ngày 21/8 lại đưa cổ phiếu này xuống Small Cap.

Về giá trị dòng tiền, FPT vẫn nằm trong nhóm đầu với khoảng 53,7 triệu USD theo mô hình Yuanta. Tuy nhiên, khác biệt giữa Mid và Small Cap có ý nghĩa đáng kể: Large và Mid là phạm vi của FTSE All-World và FTSE Emerging, trong khi Small Cap chủ yếu được bao phủ ở các chỉ số All Cap. FPT vẫn là cổ phiếu hưởng lợi từ việc Việt Nam gia nhập GEIS, nhưng độ phủ benchmark hẹp hơn so với kịch bản được xếp Mid Cap.

Một trường hợp khác là BID. FTSE từng xếp ngân hàng này Large Cap trong danh sách tham khảo trước đó, trong khi kết quả ngày 21/8 là Mid Cap. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng nhỏ hơn FPT vì cả Large và Mid đều nằm trong phạm vi FTSE All-World.

So với dự báo sát kỳ rà soát của Vietcap, sự khác biệt còn thể hiện ở STB, MCH và VPL. Báo cáo cuối tháng 7 của Vietcap dự báo cả ba thuộc Mid Cap. FTSE cuối cùng xếp chúng vào Small Cap. Ngược lại, Vietcap dự báo 29 cổ phiếu đủ điều kiện, trong khi kết quả thực tế chỉ có 27. Hai cái tên không lọt nhóm All Cap là KBC và TPB.

Dù vậy, Vietcap đã dự báo khá sát về quy mô dòng vốn. Công ty chứng khoán này ước tính khoảng 1,4 nghìn tỷ USD tài sản đang được quản lý bởi các quỹ thụ động theo dõi những chỉ số FTSE liên quan. Với tỷ trọng Việt Nam được đưa vào đầy đủ, dòng vốn thụ động có thể đạt khoảng 1,5 tỷ USD.

FTSE Russell không đưa toàn bộ tỷ trọng này vào một lần. Theo lộ trình chính thức, Việt Nam được triển khai qua bốn tranche: 10% vào tháng 9/2026, thêm 20% tháng 3/2027, 35% tháng 6/2027 và 35% còn lại tháng 9/2027, đưa hệ số tích lũy lần lượt lên 10%, 30%, 65% và 100%. Sau mỗi tranche, FTSE sẽ đánh giá khả năng các quỹ chỉ số mô phỏng benchmark trước khi tiếp tục giai đoạn kế tiếp.

Nếu lấy quy mô khoảng 1,5 tỷ USD như nhiều ước tính trước đó làm giả định, tranche đầu tháng 9 tương ứng chỉ khoảng 150 triệu USD. Ba giai đoạn sau lần lượt có thể tạo thêm khoảng 300 triệu USD, 525 triệu USD và 525 triệu USD.

Do đó, hiệu ứng nâng hạng trong tháng 9 khó tạo một lượng cầu đồng đều lên toàn bộ 27 mã. Với VIC, dòng tiền tranche đầu theo Yuanta có thể lên tới khoảng 55,4 triệu USD, VHM khoảng 17,4 triệu USD, HPG 8,6 triệu USD, VPB 5,6 triệu USD. Trong khi đó, hàng loạt cổ phiếu cuối danh sách chỉ có thể nhận khoảng 1,4-1,8 triệu USD ở đợt đầu.