EU nghi ngờ có gian lận tôm Ấn Độ “gắn mác” tôm Việt Nam

OLAF nghi ngờ tôm có nguồn gốc Ấn Độ được “gắn mác” tôm Việt Nam để xuất vào EU. Việc này có thể khiến EU ban hành các biện pháp bất lợi cho Việt Nam như: Tăng cường kiểm soát thông quan, bỏ ưu đãi thuế GSP đối với tôm nhập khẩu đến từ Việt Nam.

Tin từ Bộ Công Thương, Cơ quan chống gian lận thuộc Ủy ban châu Âu (OLAF) cho biết, họ có cơ sở nghi ngờ tôm có nguồn gốc Ấn Độ đã xuất với số lượng lớn sang Việt Nam để sơ chế rồi tiếp tục xuất khẩu sang Anh, Hà Lan, Đức, Bỉ, Denmark, Ý và Pháp (từ năm 2011 đến nay).

Theo quy định, Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế GSP đối với tôm đông lạnh dạng thô khi xuất vào EU là 4.2% (cho các loại có mã HS là 030616 hoặc 030617). Trong khi đó, loại tôm cùng nhóm mã HS như trên của Ấn Độ xuất vào châu Âu phải chịu thuế suất 12%.

Tương tự, với tôm đã sơ chế ở Việt Nam xuất vào châu Âu chịu thuế suất 7% (cho các loại có mã HS là 160521 và 160529). Nhưng tôm cùng loại nếu xuất xứ từ Ấn Độ xuất vào châu Âu lại phải chịu thuế suất 20%.

Bên cạnh đó, theo dữ liệu thống kê thương mại quốc tế thì có sự tăng đột biến tôm sơ chế (thuộc Chương 16) xuất vào EU từ Việt Nam, đồng thời cùng thời điểm đó có sự  tăng số lượng tôm thô (thuộc Chương 3) xuất từ Ấn Độ vào Việt Nam.

Đặc biệt năm 2013, Việt Nam nhập khẩu tăng đột biến từ 0 kgs lên tới 27,800 tấn với giá trị hơn 283,221,679 EUR hàng thuộc mã số 030617 từ Ấn Độ và tiếp tục tăng gấp đôi vào năm 2014, tỷ lệ NK tăng tương tự vào năm 2015.

Do đó, OLAF nghi ngờ tôm có nguồn gốc Ấn Độ đã xuất với số lượng lớn sang Việt Nam để sơ chế rồi tiếp tục xuất khẩu sang Anh, Hà Lan, Đức, Bỉ, Denmark, Ý và Pháp (từ năm 2011 đến nay).

Theo quy tắc xuất xứ GSP của EU đối với nhóm 0306 phải áp dụng quy tắc “Wholly obtained”- Tiêu chí xuất xứ thuần túy, quy định hàng hóa sản xuất toàn bộ tại lãnh thổ một nước thành viên xuất khẩu duy nhất (xuất xứ nội địa hoàn toàn) được xác định có xuất xứ.

Vì vậy, OLAF cho biết sẽ cử cán bộ điều tra sang Việt Nam để điều tra cụ thể về các công ty, và làm việc với các bên liên quan như NAFIQAD, VCCI và Hải quan Việt Nam để làm rõ các nghi vấn gian lận xuất xứ vào thời điểm đầu năm 2017.

OLAF cũng chỉ ra hai nguy cơ đối với thủy sản nguyên liệu nhập khẩu vào Việt Nam để chế biến hàng xuất khẩu sang EU. Thứ nhất, nguyên liệu có xuất xứ từ những vùng nuôi chưa đạt tiêu chuẩn kiểm soát dịch bệnh. Thứ hai, doanh nghiệp cung cấp nguyên liệu chọn Việt Nam làm nước trung chuyển và sơ chế để tránh mức thuế cao hơn khi xuất khẩu sang EU.

Việc cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa Việt Nam cho các sản phẩm thủy sản chế biến từ nguyên liệu nhập khẩu không đúng quy tắc xuất xứ nếu tiếp tục gia tăng sẽ có thể khiến EU ban hành các biện pháp bất lợi, ví dụ như: tăng cường kiểm soát thông quan, bỏ ưu đãi thuế GSP đối với tôm nhập khẩu đến từ Việt Nam.

Theo Thanh Hà DĐDN