Doanh nghiệp vừa phục hồi vừa chịu áp lực

Khu vực doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ tiếp tục phục hồi trong thời gian tới. Tuy nhiên, những diễn biến của môi trường kinh tế quốc tế với những bất định khó lường, tốc độ phục hồi được nhận định chưa đồng đều và còn phụ thuộc nhiều yếu tố bên ngoài.

Cơ hội và thách thức đan xen

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), bốn tháng đầu của năm, cả nước có 77,8 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 50,7% so với cùng kỳ năm trước. Tổng số vốn đăng ký gần 785,4 nghìn tỷ đồng, tăng 60,1% và tổng số lao động đăng ký đạt 356,9 nghìn lao động, tăng 0,3% so với cùng kỳ năm trước.

Số liệu đăng ký doanh nghiệp 4 tháng đầu năm 2026 (Nguồn: Cục Thống kê)

Bên cạnh đó, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt hơn 119,4 nghìn doanh nghiệp, tăng 32,8% so với cùng kỳ năm trước. Con số này tiếp tục cao hơn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường là 108,9 nghìn doanh nghiệp, tăng 12,8%. Điều này phản ánh tinh thần khởi nghiệp sôi động cũng như kỳ vọng của doanh nghiệp đối với đà tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

Thực tế trên cũng cho thấy, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư nhân đã và đang được “thẩm thấu”. Trong đó, có các nhóm chính sách tài khoá quan trọng có tác động ngay đến cộng đồng doanh nghiệp như bãi bỏ, miễn giảm một số chính sách thuế hay chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư cho R&D, đổi mới sáng tạo… nhằm nâng cao năng lực nội tại, tăng sức bền và khả năng chống chịu tốt hơn.

Tuy nhiên, số liệu thống kê cũng cho thấy, còn một bộ phận doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn. Cụ thể, trong bốn tháng đầu của năm, doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể đạt con số 15,2 nghìn, gần gấp đôi cùng kỳ năm trước. Đây cũng là mức tăng cao kỷ lục của bốn tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước trong nhiều năm qua.

Cùng với đó, số vốn đăng ký tăng thêm của các doanh nghiệp đang hoạt động trong bốn tháng đầu năm đạt gần 1,1 triệu tỷ đồng, giảm 16,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Những chỉ số phản ánh rõ nét trạng thái “vừa phục hồi, vừa chịu áp lực” của nền kinh tế, của cộng đồng doanh nghiệp từ đầu năm đến nay.

Nâng chất doanh nghiệp bền vững

Bối cảnh trong nước và quốc tế đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp. Trong đó, nhiều vướng mắc, rào cản từ “điểm nghẽn” thể chế đang dần được tháo gỡ một cách bài bản, quyết liệt. Tuy nhiên, những thay đổi lớn từ chính sách thương mại của một số đối tác, xu hướng phát triển nhanh của công nghệ cũng đang gia tăng áp lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần thực chất hơn, nâng cao chất lượng phát triển doanh nghiệp bền vững

Trước đó, Cục Thống kê nhận định: từ tác động của công nghệ hiện đại, mô hình kinh doanh trực tuyến, hành vi tiêu dùng đang thay đổi với yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ và trải nghiệm khách hàng. Các doanh nghiệp vì thế cần phải nhanh chóng nâng cao năng lực quản trị và khả năng thích ứng.

Áp lực chuyển dịch mạnh sang cạnh tranh dựa trên công nghệ và mô hình kinh doanh, tạo ra quá trình sàng lọc tự nhiên, buộc doanh nghiệp phải đổi mới nếu muốn tồn tại. Với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, áp lực này càng lớn hơn.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với doanh nghiệp. Tuy vậy, một con số đáng chú ý vừa được ông Nguyễn Anh Dương - Viện Nghiên cứu chính sách và chiến lược (Ban Chính sách, chiến lược Trung ương) đưa ra tại một hội nghị gần đây. Đó là, sau dịch Covid-19, 48% doanh nghiệp vừa và nhỏ đã từ bỏ các giải pháp chuyển đổi số.

Ở khía cạnh khác, sự suy giảm trong vốn đăng ký bổ sung của doanh nghiệp thời gian qua cho thấy xu hướng thận trọng đầu tư. Nếu kéo dài có thể ảnh hưởng đến động lực tăng trưởng trong trung và dài hạn. Vì vậy, chuyên gia nhấn mạnh: cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần thực chất hơn. Chính sách không chỉ dừng lại ở hỗ trợ ngắn hạn mà cần hướng đến nâng cao chất lượng phát triển doanh nghiệp một cách bền vững.