Doanh nghiệp SMEs: Tư duy xanh mở lối bền vững

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ theo xu hướng xanh và bền vững, các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã tiên phong thực hiện nhiều chương trình, cam kết cụ thể gắn với ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị). Điều này không chỉ giúp họ củng cố uy tín và lợi thế cạnh tranh, mà còn mở ra nhiều cơ hội để doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bền vững.

Câu hỏi đặt ra là: SME – vốn chiếm tới hơn 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam sẽ làm gì để không bị bỏ lại phía sau trong hành trình này?

Tập đoàn lớn dẫn đường

Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam năm 2025 (VCSF 2025), bà Lê Thị Hồng Nhi – Phó Tổng giám đốc Truyền thông, Đối ngoại & Phát triển bền vững, Unilever Việt Nam khẳng định phát triển bền vững không còn là lựa chọn mà đã trở thành chiến lược sống còn của doanh nghiệp. Với Unilever, điều này được cụ thể hóa qua ba trụ cột: đưa công nghệ vào sản xuất, đào tạo nhân lực và xây dựng giá trị cho toàn bộ chuỗi hoạt động.

Hàng năm, Unilever triển khai nhiều chương trình thu gom, tái chế nhựa, đồng thời cải tiến bao bì, giảm phát thải carbon trong toàn bộ quá trình sản xuất. Bà Nhi cho biết, doanh nghiệp không chỉ giảm thiểu tác động môi trường mà còn tạo sinh kế bền vững, mang lại công ăn việc làm cho hàng chục nghìn lao động trong chuỗi giá trị. Điển hình, cuộc thi sáng tạo sản phẩm nhựa do Unilever phát động đã thu hút tới 300 sản phẩm tham gia, trong đó 5 sản phẩm xuất sắc đã được ứng dụng thực tế. Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp vừa, nhỏ và startup đã trở thành đối tác cung ứng, góp phần làm phong phú chuỗi giá trị bền vững của Unilever.

Trong khi đó, British American Tobacco (BAT) cũng đang chứng minh sự gắn kết chặt chẽ giữa phát triển bền vững và tăng trưởng doanh nghiệp. Bà Đỗ Hoàng Anh – Giám đốc Đối ngoại và Phát triển bền vững vùng Đông Á cho biết BAT hiện áp dụng các giải pháp xanh trên 5 trụ cột: Khí hậu, Thiên nhiên, Kinh tế tuần hoàn, Cộng đồng và Quản trị. Chỉ riêng hoạt động giảm phát thải đã giúp BAT cắt giảm khoảng 17.000 tấn CO2 mỗi năm. Đặc biệt, sáng kiến “lò sấy điện” không chỉ giúp nông dân giảm phát thải mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất.

Bà Đỗ Hoàng Anh - Giám đốc Đối ngoại & Phát triển bền vững vùng Đông Á, British American Tobacco.

Hệ thống làm việc tích hợp (IWS) mà BAT triển khai đã đưa hiệu suất các nhà máy lên hơn 85% và tiết kiệm khoảng 5.200 tỷ đồng chi phí sản xuất. Những minh chứng cụ thể này cho thấy: phát triển bền vững không phải “chi phí” mà thực chất là “khoản đầu tư” tạo ra lợi nhuận dài hạn.

Cơ hội từ chính sách cho doanh nghiệp nhỏ

Trên bình diện vĩ mô, Nghị quyết 68 của Chính phủ về phát triển kinh tế tư nhân đã tạo hành lang pháp lý và môi trường thuận lợi để SME tham gia vào cuộc đua bền vững. Chính sách này nhấn mạnh vai trò của khu vực tư nhân, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực quản trị và ứng dụng công nghệ xanh. Với SME, đây là điểm tựa quan trọng giúp họ không đơn độc trên hành trình chuyển đổi.

Tuy nhiên, với đặc thù hạn chế về vốn, công nghệ và nhân lực, SME không thể sao chép mô hình của các tập đoàn lớn. Các chuyên gia cho rằng, con đường hiệu quả nhất chính là bắt đầu từ việc thay đổi tư duy và tích hợp phát triển bền vững vào chiến lược cốt lõi của doanh nghiệp.

Bà Đỗ Hoàng Anh nhấn mạnh: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần nhìn nhận phát triển bền vững không phải là gánh nặng hay trách nhiệm xã hội, mà là lợi ích và giá trị lâu dài. Đây là con đường tạo ra khác biệt bền vững.”

Đồng quan điểm, bà Hà Thu Thanh – Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD-VCCI) cho rằng nguồn lực phi tài chính quan trọng nhất chính là tư duy và chiến lược. Khi doanh nghiệp thay đổi tư duy, họ sẽ khai mở được nguồn lực mạnh mẽ để tiếp cận các cơ hội mới từ đối tác, nhà đầu tư và thị trường.

Các diễn giả trao đổi tại toạ đàm "Thúc đẩy kinh doanh bền vững: Doanh nghiệp đồng hành cùng đất nước trong kỷ nguyên vươn mình", nằm trong khuôn khổ Diễn đàn VCSF 2025.

Đại diện Vinamilk cũng chia sẻ rằng doanh nghiệp chỉ có thể đi xa trên hành trình này nếu coi phát triển bền vững là yếu tố cốt lõi trong chiến lược, chứ không phải là hoạt động phụ trợ.

Với SME, bà Lê Thị Hồng Nhi gợi ý một hướng đi thực tế: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa nên gắn bền vững với cơ hội kinh doanh và lợi thế cạnh tranh của chính mình. Đừng bỏ qua những yếu tố nhỏ nhưng đặc biệt đã tạo nên bản sắc của doanh nghiệp, bởi đó chính là chìa khóa tạo ra khác biệt trong chuỗi giá trị.”

Từ chính sách tới thực tiễn

Nhìn tổng thể, các tập đoàn lớn như Unilever hay BAT đang dẫn dắt, tạo ra hệ sinh thái phát triển bền vững, qua đó SME có thể tham gia và hưởng lợi. Nghị quyết 68 cùng những nỗ lực thúc đẩy ESG tại Việt Nam đã mở ra khung chính sách thuận lợi. Tuy nhiên, hành trình này với SME sẽ còn nhiều thách thức: hạn chế nguồn lực, thiếu thông tin, và áp lực cạnh tranh ngắn hạn.

Song, một khi SME dám thay đổi tư duy, tận dụng các hỗ trợ từ chính sách, đồng thời khai thác các cơ hội hợp tác trong chuỗi giá trị của các tập đoàn, cánh cửa phát triển bền vững sẽ rộng mở. Đó không chỉ là con đường để nâng cao năng lực cạnh tranh, mà còn là cách để doanh nghiệp nhỏ và vừa khẳng định vai trò trong nền kinh tế xanh đang hình thành.

Phát triển bền vững không còn là khái niệm xa vời. Với sự dẫn dắt của các tập đoàn lớn, sự đồng hành của chính sách và sự thay đổi tư duy từ chính các SME, bức tranh kinh doanh xanh tại Việt Nam sẽ ngày càng rõ nét. Câu chuyện không chỉ dừng ở việc “làm xanh” sản xuất, mà còn là cách để mỗi doanh nghiệp tạo ra giá trị dài hạn cho chính mình và cộng đồng.