Doanh nghiệp gỗ, dệt may chủ động vượt rào cản thương mại mới

Cơ hội và thách thức đan xen

Theo ông Điền Quang Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Chế biến gỗ Bình Dương (BIFA), mức thuế 20% đối với hàng có xuất xứ Việt Nam vẫn là lợi thế so với Trung Quốc (50-55%) hay Ấn Độ (50%). Tuy nhiên, mức 40% đối với hàng trung chuyển lại tiềm ẩn rủi ro lớn, do nguyên liệu nhập từ Trung Quốc trong sản xuất đồ gỗ Việt Nam vẫn chiếm tỉ lệ cao. Ông Hiệp đề nghị, cần có hướng dẫn rõ ràng về quy tắc xuất xứ để tránh vướng mắc, đồng thời khuyến nghị doanh nghiệp định giá hợp lý ngay từ đầu, thay vì để bị ép giảm giá sâu khi thương lượng với khách hàng Mỹ.

Ở góc độ thị trường, ông Đặng Quốc Hùng - Tổng Giám đốc Công ty CP Thủ công - mỹ nghệ - gỗ Liên Minh - cho biết, Trung Quốc và Nhật Bản là hai quốc gia nhập khẩu nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ và nội thất từ Việt Nam, do có nét tương đồng về văn hóa tiêu dùng. Lợi thế của Việt Nam là lực lượng nhân công lành nghề, đáp ứng được yêu cầu tinh xảo và đa dạng của khách hàng. Tuy nhiên, để thâm nhập sâu hơn vào các thị trường này, ông Hùng nhấn mạnh vai trò của hoạt động kết nối giao thương. Chi phí tham gia hội chợ quốc tế khá cao, khiến nhiều doanh nghiệp không đủ khả năng.

“Theo tôi, các doanh nghiệp cần liên kết, tham gia triển lãm chung trong một khu vực… để tiết kiệm chi phí và tăng hiệu quả xúc tiến thương mại” - ông Hùng nói.

Không chỉ ngành gỗ, dệt may cũng ghi nhận dấu hiệu chững lại đơn hàng xuất khẩu từ quý III/2025.

Ông Trần Như Tùng - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Dệt may - Đầu tư - Thương mại Thành Công (TCM) - cho biết, nhiều khách hàng đã “chạy” đơn trước thời điểm áp thuế, khiến lượng đơn hàng giảm mạnh sau tháng 7.

Ngoài áp lực từ thuế, ngành dệt may còn đối mặt yêu cầu khắt khe hơn về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và các chứng chỉ quốc tế. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ đầu tư vào sản xuất mà còn nâng cao năng lực quản trị và đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu.

Tăng cường kết nối quốc tế và công nghệ xanh

Theo ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), hàng hóa có xuất xứ rõ ràng từ Việt Nam sẽ chịu thuế 20%, trong khi hàng “mượn” xuất xứ có thể bị áp thuế 40%. 6 tháng đầu năm, xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh nhưng tồn kho cũng tăng, tương tự giai đoạn hậu COVID-19. Do đó, nửa cuối năm 2025 và đầu 2026, các mặt hàng như đồ gỗ và dệt may nhiều khả năng sẽ chững lại.

Ông Phú nhấn mạnh, hồ sơ xuất khẩu phải minh bạch hơn. Với nông sản, mức thuế cao càng đòi hỏi doanh nghiệp chuyển sang chế biến sâu, kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc. Chính phủ đang xây dựng chính sách kiểm soát xuất xứ và các hiệp hội ngành hàng phải giám sát để tránh gian lận.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần sự hỗ trợ từ các tổ chức, hiệp hội và kênh xúc tiến thương mại là yếu tố then chốt. Đây cũng là lý do cộng đồng doanh nghiệp trong nước đang tìm kiếm các giải pháp tăng cường kết nối quốc tế, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua đổi mới công nghệ và hợp tác sâu rộng.

Bà Nguyễn Thị Bích Hạnh - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân Sài Gòn - cho biết, Ban Đối ngoại và Giao thương quốc tế của Hội đang tích cực hỗ trợ doanh nghiệp kết nối B2B với đối tác nước ngoài. Các hoạt động này bao gồm đưa công nghệ tiên tiến, công nghệ xanh, giải pháp quản trị hiện đại và sản phẩm mới vào Việt Nam, vừa giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, vừa hướng tới cân bằng cán cân thương mại với các nền kinh tế lớn.

“Chúng tôi cũng tổ chức các hoạt động đón tiếp, gặp gỡ đoàn doanh nghiệp quốc tế, tạo điều kiện để họ tiếp cận thị trường, gặp gỡ hội viên, xây dựng lòng tin và tìm kiếm cơ hội hợp tác lâu dài. Mục tiêu là hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp vững mạnh, cùng phát triển và hội nhập” - bà Hạnh nói.