Doanh nghiệp điện tử nội: Lụi tàn trong công xưởng lớn

Trái ngược với xu thế đầu tư mạnh mẽ của các Cty điện tử nước ngoài, đưa VN trở thành trung tâm sản xuất điện tử mới ở Châu Á, các Cty điện tử trong nước lại đang dần lụi tàn.

[caption id="attachment_6460" align="aligncenter" width="700"] Các DN có vốn đầu tư nước ngoài dù chỉ chiếm khoảng 1/3 trong tổng số các DN điện tử Việt Nam nhưng lại, chiếm trên 80% thị trường trong nước và trên 90% kim nghạch xuất khẩu. Ảnh: Xưởng lắp ráp linh kiện máy in Cty Canon Việt Nam[/caption]

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng điện thoại, điện tử và linh kiện trong tám tháng đầu năm qua đạt xấp xỉ 30 tỷ USD, chiếm gần 1/3 tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Trong đó, xuất khẩu các mặt hàng điện thoại và linh kiện tăng 31.1% so với cùng kỳ năm ngoái, còn xuất khẩu các mặt hàng điện tử khác tăng 51,8%. Nếu xét về tỷ trọng, các sản phẩm điện tử đang đóng góp lớn nhất vào tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước trong một vài năm trở lại đây.

Hàng ngoại thống lĩnh

Rõ ràng, với tốc độ xuất khẩu không ngừng tăng của các sản phẩm điện tử trong mấy năm trở lại đây, Việt Nam đã trở thành một điểm sáng trong bản đồ sản xuất điện tử của cả thế giới. Tuy nhiên, đó là nhờ vào sự đóng góp của các Cty nước ngoài như Samsung, LG, Microsoft, Jabil, Canon, Panasonic, Nidec hay Intel.

Theo thống kê của Hiệp hội DN điện tử Việt Nam (VEIA), các DN có vốn đầu tư nước ngoài dù chỉ chiếm khoảng 1/3 trong tổng số các DN điện tử Việt Nam nhưng lại, chiếm trên 80% thị trường trong nước và trên 90% kim nghạch xuất khẩu. Điều này cũng có thể dễ dàng nhận thấy tại các chuỗi siêu thị điện máy. Các thương hiệu điện tử nội địa nổi tiếng một thời như Viettronics, Hanel hay TLC hầu như đã vắng bóng hoặc xuất hiện rất ít trên thị trường trong nước, chứ chưa nói đến xuất khẩu.

Có thể nói rằng việc Việt Nam đang ngày càng thu hút các dự án đầu tư FDI trong lĩnh vực sản xuất điện tử, cùng sự xuất hiện của các thương hiệu điện tử nổi tiếng nhất thế giới như Samsung, LG hay Microsoft là cơ hội lớn để các Cty điện tử nội địa tận dụng phát triển. Các Cty Trung Quốc đã tận dụng tốt cơ hội này để có được những thương hiệu lớn trong lĩnh vực điện tử như Huawei, Haier, Xiaomi hay Lenovo, khi các hãng điện tử lớn trên thế giới đổ dồn vào quốc gia này và biến nơi đây thành công xưởng mới của thế giới.

Nhưng ở Việt Nam, câu chuyện lại đang có vẻ diễn ra theo chiều hướng ngược lại. Hanel là một ví dụ, Cty này hiện vẫn sản xuất một số linh kiện và sản phẩm điện tử, nhưng những năm gần đây Cty này đã chuyển hướng mạnh sang lĩnh vực phần mềm. Hay như CMC, một trong những Cty đầu tiên lắp ráp và sản xuất linh kiện máy tính ở Việt Nam, cũng đã chuyển hướng dần sang lĩnh vực sản xuất phần mềm và cung cấp hạ tầng mạng viễn thông.

Lẽ ra khi Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất mới của các hãng điện tử lớn trên thế giới, các Cty điện tử nội địa cũng sẽ có điều kiện phát triển mạnh mẽ hơn. Câu hỏi là tại sao những Cty này lại đang héo dần héo mòn? Sự mạnh dạn của tập đoàn BKAV trong việc đầu tư vào sản xuất điện thoại Bphone những năm gần đây có thể được coi là một trong những chấm sáng hiếm hoi về ngành điện tử nội địa. Nhưng BKAV cũng đang dò dẫm với một xưởng sản xuất nhỏ bé tại Hà Nội.

Cơ hội từ tham gia các chuỗi cung ứng

Theo các chuyên gia, trong chiến lựợc phát triển, công nghiệp điện tử đã được coi là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn có vai trò dẫn dắt thúc đẩy các ngành khác phát triển. Song ngành điện tử Việt Nam còn thiếu các trung tâm nghiên cứu đầu ngành cho phát triển. Vì vậy, phần lớn mẫu mã, kiểu dáng sản phẩm sản xuất vẫn theo thiết kế của các hãng nước ngoài nên tính cạnh tranh không cao. Trong một thời gian dài, các DN nội địa vẫn chỉ lắp ráp sản phẩm từ linh kiện nhập khẩu và dán nhãn mác Việt Nam rồi tung ra thị trường, hàm lượng chất xám ít nên giá trị gia tăng của sản phẩm thu được rất thấp.

Tại một cuộc hội thảo về tương lại ngành điện tử Việt Nam được tổ chức tại Hà Nội mới đây, đại diện của VEIA cũng đã thừa nhận rằng năng lực sản xuất, công nghệ, nghiên cứu và phát triển và nguồn lực tài chính của các Cty điện tử nội địa vẫn còn thấp. Hầu như rất ít các Cty trong nước tham gia được vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn điện tử lớn như Samsung, LG hay Intel ngay tại Việt Nam. Trong khi đó, để phát triển, điều các DN Việt Nam cần làm chính là tham gia được vào chuỗi cung ứng đó nhằm học hỏi xu hướng công nghệ và nâng cao khả năng nghiên cứu và phát triển của mình. Một điều chắc chắn rằng các DN Việt Nam sẽ đón nhận nhiều dự án sản xuất điện tử từ các Cty nước ngoài nữa trong tương lai. Đại diện của VEIA cho rằng các Cty trong nước cần tận dụng cơ hội lớn này để nâng cao năng lực cạnh tranh và tránh được nguy cơ lụi tàn trong chính một công xưởng sản xuất hàng điện tử mới của thế giới.

Theo DĐDN