Đầu tư cổ phiếu nào trong giai đoạn giá dầu “lao dốc”?

CTCK Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BSC) vừa đưa ra báo cáo đánh giá tác động sụt giảm của giá dầu lên nhóm ngành cổ phiếu.

Theo đánh giá của BSC, bất đồng trong việc cắt giảm sản lượng giữa nhóm OPEC+, đặc biệt là giữa Saudi Arabia và Nga đã đẩy giá dầu xuống mức thấp tương tự đợt khủng hoảng năm 2008. Dự báo của các tổ chức lớn trên Thế giới cho biết giá dầu sẽ giảm mạnh trong quý 2 và hồi phục vào quý 3, quý 4. Sau sự kiện đàm phán thất bại giữa OPEC và Nga, giá dầu thô được dự đoán nằm trong khoảng từ 32-44,8 USD/thùng.

Hiện giá hòa vốn các quốc gia OPEC+ hầu đều nằm trên ngưỡng giá dầu 40, giá dầu dao động trong khoảng 30-40 USD/thùng sẽ gây tổn thất khá lớn đến hoạt động sản xuất dầu thô trên thế giới. Theo khảo sát của Dallas Fed Energy, giá hóa vốn của các công ty dầu đá phiến Hoa Kỳ, nằm ở mức giá 50 USD/thùng.

Giá dầu tác động thế nào tới vĩ mô Việt Nam?

Đóng góp của dầu thô trong ngân sách giảm dần trong những năm qua. Do đó, BSC cho rằng giá dầu giảm không ảnh hưởng qua lớn tới ngân sách.

Nhập khẩu xăng dầu giảm dần kể từ 2011. Nhập khẩu dầu thô bắt đầu từ năm 2018, nhưng giá trị tương đối nhỏ. Năm 2019, tổng giá trị nhập khẩu ròng của dầu thô và xăng là hơn 5,5 tỷ USD. BSC đánh giá tác động tích cực từ giảm giá trị nhập khẩu là có nhưng hạn chế.

Trong giai đoạn giữa 2014 tới cuối 2015, giá dầu thô giảm gần 55%. Cùng giai đoạn, lạm phát danh nghĩa biến động hạn chế. Giá dầu giảm cùng với CPI chỉ tăng nhẹ có thể tác động tích cực đối với vĩ mô: tổng cung tăng khi giá đầu vào giảm.

Tuy nhiên, ảnh hưởng còn tùy thuộc vào nội tại nền kinh cùng diễn biến vĩ mô thế giới. Trong giai đoạn nêu trên, các nước đang phát triển nhập khẩu dầu thô tăng trưởng tiêu cực.

Nhiều nhóm cổ phiếu hưởng lợi từ giá dầu giảm

BSC đánh giá ngành vận tải, săm lốp, điện, nhựa sẽ hưởng lợi từ việc giá dầu giảm, trong khi ngành phân bón được đánh giá trung lập và ngành dầu khí sẽ chịu tác động tiêu cực.

Với ngành vận tải, giá xăng Jet A1 và dầu DO/FO để vận hành máy bay và tàu biển có tương quan thuận chiều với giá dầu thô. Theo ước tính, chi phí nhiên liệu chiếm 30 - 50% giá vốn của các doanh nghiệp vận tải 2 loại hình này.

Nhóm cổ phiếu lưu ý:

- Vận tải hàng không HVN, VJC và vận tải biển hàng rời VFR, SKG: Giá nhiên liệu chiếm 30 - 40% chi phí đầu vào của doanh nghiệp nên giá dầu giảm sẽ tác động tích cực đến biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp. Tuy nhiên (1) dịch bệnh và (2) áp lực cạnh tranh tạo áp lực lớn lên giá vé/giá cước, làm biên lợi nhuận tăng chậm hơn so với tốc độ giảm của giá nhiên liệu.

Vận tải biển hàng lỏng PVT: tác động theo 2 chiều. Giá nhiên liệu giảm => giảm giá vốn. Tuy nhiên các tàu quốc tế ký hợp đồng định hạn T/C nên giá cước cho thuê tàu sẽ diễn biến thuận chiều với giá nhiên liệu. Bên cạnh đó, giá dầu giảm cũng khiến mảng dịch vụ vận hành dầu khí đứng trước rủi ro ký lại hợp đồng với giá thấp hơn vào tháng 5/2020.

Với ngành săm lốp: Giá dầu giảm khiến giá cao su tổng hợp giảm - sản phẩm thay thế cao su tự nhiên. Đây là 2 nguyên vật liệu đầu vào chính chế tạo săm lốp (cao su tự nhiên - 35% giá vốn, cao su tổng hợp - 11 - 15% giá vốn). Do đó, dự báo giá dầu giảm sẽ có giúp chi phí nguyên vật liệu các doanh nghiệp săm lốp được tiết giảm. Tính đến 11/03/2019, giá cao su đang ở mức 164 JPY/kg, giảm -12% so với trung bình 2019.

Ngành điện cũng được BSC đánh giá tích cực do giá dầu giảm kéo theo giá khí giảm giúp các doanh nghiệp sản xuất điện khí được hưởng lợi. Tuy nhiên BSC cho rằng tác động của giá khí lên lợi nhuận của các doanh nghiệp điện khí không quá lớn với 85% biến động giá nguyên liệu đầu vào được chuyển sang cho EVN, chỉ có 15% sản lượng điện từ việc giá nguyên vật liệu khí thấp.

Ngành nhựa cũng được đánh giá tích cực do hạt nhựa là chế phẩm dầu mỏ, nên có tương quan cao với giá dầu, đặc biệt là với hạt nhựa PE và PP. Đối với PVC, tương quan với giá dầu ở mức trung bình, tuy nhiên nhạy hơn với những đoạn giảm của giá dầu. Tính từ đầu năm 2020, giá dầu Brent -34,4% YTD, HDPE và PP cũng giảm tương ứng 5%, nhưng PVC +14% YTD. Xét biến động so với cùng kỳ, giá dầu Brent bình quân tính đến 11/3/2020 giảm 7,5% YoY; giá HDPE và PP giảm lần lượt 20% và 30% YoY. Trái lại, PVC trong 3T2020 tăng nhẹ 2,5% YoY.

Ngành phân bón được đánh giá trung lập do giá dầu giảm giúp các doanh nghiệp phân bón được hưởng lợi theo hai hướng (1) giá khí đầu neo theo giá dầu FO giảm sẽ giảm ngay lập tức và (2) giá xăng dầu giảm giúp chi phí vận chuyển, chi phí bán hàng giảm. Dù vậy, tình trạng hạn nặng và ngập mặn tại Đồng bằng Sông Cửu Long có thể khiến biên lợi nhuận doanh nghiệp khó có thể cải thiện.

Trong khi đó, ngành dầu khí bị đánh giá tiêu cực do việc giá dầu ở mức thấp sẽ có tác động trực tiếp đến ngành, làm giảm đơn giá bán cũng như các nhu cầu dịch vụ dầu khí.